Ông Ba Bị, Mẹ Mìn và …

Ba bị chín quai

Ba bị chín quai mười hai con mắt, hay bắt trẻ con, gọi tắt là ông Ba Bị, là một câu nói kiểu đồng dao, thường dùng để dọa trẻ con.

Mười hai con mắt = 6 người = 1 tiểu đội (bây giờ).

Ba bị mà có chín quai = mỗi bị ba quai.

Đây chính là cách hành quân thần tốc của Tây Sơn. Mỗi tiểu đội quân chính quy (thân binh) có 6 người, chia làm 2 nhóm, mỗi nhóm 3 người. Mỗi nhóm có một cái bị to, có ba quai. Thiết bị, lương thực, nước uống của cả tiểu đội quăng vào cái bị ấy. Rồi cứ thế mà đi bộ ra Thăng Long. (Có thể họ đeo súng trên vai, các đồ khác mới cho vào bị, ba quai xỏ vào 2 đòn gánh loại ngắn hình chữ lambda λ, đi thành hình tam giác nhọn, một người đi trước, hai người đi sau).

Ngày xưa đường không như bây giờ, ngoài việc là đường đất thì còn phải vượt qua rất nhiều sông ngòi đầm lầy, đi bộ kiểu này là nhanh nhất. Quân Tây Sơn là quân đội phương nam (không có mùa đông), quân trang nhẹ và ít, nai nịt gọn gàng, ăn nghỉ rất khắc khổ. Khi chiếm đóng Thăng Long lần thứ nhất, người Bắc Hà rất ngạc nhiên khi quân Tây Sơn ngủ ngoài trời, trên mặt đất.

Trong chiến dịch đại phá quân Thanh, quân Tây Sơn vừa hành quân vừa bắt lính ở các làng mình đi qua rất dã man. Già cũng bắt, thiếu niên cũng bắt. Ai còn khỏe và là lính thì xung quân, còn không thì làm dân công. Thanh niên ở vùng từ Hà Tĩnh đổ ra bị bắt nhiều nhất, nên dân sợ chết khiếp, từ đó hình thành câu đồng dao này (gốc gác của câu đồng dao này có thể là từ vùng Hà Tĩnh). Dần dần Ông Ba Bị thành hình ảnh đe dọa trẻ con.

Ông Ba Bị dùng bạo lực bắt người, khác với Mẹ Mìn là dụ dỗ lừa người. Mẹ Mìn  xuất hiện ở nông thôn Miền Bắc thời kỳ Pháp mộ phu đi Sài Gòn, đi Tân Thế Giới này nọ. Mẹ Mìn dụ dỗ thanh thiếu niên lên Hà Nội rồi bắt bán cho bọn buôn người, rồi bọn này bán cho các sở mộ phu. Các bọn lừa phụ nữ bán sang Trung Quốc bây giờ chính là “mẹ mìn” hiện đại. Nguồn gốc của việc buôn người, có thể có từ thời Trần. Vào thời Trần có thể đã hình thành một thị trường buôn nô lệ, bao gồm buôn bán tù binh Chăm .

 

SlowHand

Clapton được người hâm mộ gọi là Slowhand. Không phải vì anh này chơi đàn chậm mà là vì cách anh ấy thay dây đàn. Các nhạc công khi đang chơi, đàn đứt dây thì đổi đàn khác, hoặc có người ngồi cánh gà lên dây đàn hộ (lần đi xem Jean-Jacques Goldman diễn ở Giảng Võ tôi mới phát hiện ra chuyện này, lúc đó hiện đại rồi, người lên dây đàn nó cắm guitar điện vào máy, quạt chả một phát, các đồng hồ dựng kim lên, rồi nhìn kim mà chỉnh dây). Clapton thường thay dây luôn trên sân khấu. Lúc anh này thay dây và tuning thì khán giả vỗ tay chầm chậm (slow handclap) cho đến lúc làm xong.

 

Zero Dark Thirty

Phim về tìm giệt Bin Laden nhưng chủ yếu nói về hoạt động CIA. Cô nhân viên CIA trong phim là có thật. Ông sếp CIA hay văng tục cũng có thật, sau lên làm bộ trưởng quốc phòng, đã từng đến Cam Ranh năm 2012. Tên ông này là Leon Panetta.

 

Machiavelli

Vào quãng 1946,1947 khi kháng chiến chống Pháp đang vào guồng ở các vùng núi miền bắc và nông thôn miền nam còn ở đô thị không khí chính trị bắt đầu có các làn gió mới cùng các nhân tố chính trị mới phần lớn xuất thân từ giới trí thức, nhà giàu.  Ngô Đình Nhu lúc đó vẫn chỉ là một anh trí thức nghèo âm thầm hoạt động xã hội trong đám trí thức trẻ ở Sài Gòn và Huế. Nhu thường tặng cho những nhân vật tiềm năng (mà về sau có thể làm việc cho Ngô Đình Diệm) cuốn sách Prince (Quân Vương) của Machiavelli để những người trẻ tuổi này tự học. Có thể Nhu là người đầu tiên giới thiệu tác phẩm chính trị kinh điển này tới bạn đọc Việt Nam. Cuốn sách Nhu truyền bá chắc là phiên bản tiếng Pháp của Prince. Ngày nay, có ít nhất 2 phiên tiếng Việt của Prince (Quân Vương) trên thị trường sách. Cả hai bản (mới nhất) này đều do Alpha Books làm.

Nhân vật Quân

Nhân vật Quân trong hai tiểu thuyết của Nguyễn Khải “Thời gian của Người” và “Gặp gỡ cuối năm” chính là Phạm Xuân Ẩn. Mọi cử chỉ, lời nói, nhận định, quan điểm của Quân trong hai tác phẩm này đều là Phạm Xuân Ẩn qua cách diễn đạt của Nguyễn Khải.

 

Công thức đơn giản

Các định luật vật lý lớn nhất đều được diễn đạt bằng mô hình toán rất đơn giản. Đinh luật Kepler, Newton về công thức toán rất đơn giản. Thuyết tương đối của Einstein thậm chí có một công thức còn cực kỳ đơn giản: E=mc2. Vậy nên ông này hình như nói một câu rất nổi tiếng: “Everything should be made as simple as possible, but not simpler.”

Biến động của nền kinh tế rất phức tạp, nhưng một số lý thuyết kinh tế, ví dụ của Keynes và các đệ tử, sử dụng các công cụ toán rất đơn giản để mô tả (khá đúng) hoạt động của nó. Vài đường thẳng trên một hệ tọa độ chỉ có 2 chiều, thế là có từ giá cả, lao động, vốn đến lãi suất, tỷ giá.

Biến động của Việt Nam cũng sẽ rất đơn giản nếu được mô hình hóa kiểu như vậy. Chưa bao giờ, trong lịch sử dài dằng dặc của Việt Nam, có một cuộc cách mạng thực sự. Cách Mạng Tháng 8 là một cú pseudo revolution, một phần lớn do biến động mạnh của thế giới (Mỹ ném bom nguyên tử vào Nhật, phong trào cộng sản lan khắp thế giới, phe phát xít gục ngã, cuộc chiến quốc cộng ở Trung Quốc bắt đầu có lợi thế cho phe Mao). Về cơ bản, Cách mạng tháng Tám là một kết hợp hoàn mỹ của nổi dậy nông dân kiểu Tây Sơn và kháng chiến kiểu Lê Lợi trường kỳ chống giặc Minh. Tuy không có cách mạng thực sự, bù lại ở Việt Nam lại có khá nhiều cách mạng cung đình (palace revolution). Trần lật Lý, Hồ lật Trần, Mạc lật Lê là các ví dụ thành công, còn thất bại chắc nhiều vô số.

***

Xin chào mừng đến thế giới của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Advertisements

About Blog của 5xu

Một con sông sắp cạn dòng
Bài này đã được đăng trong nhảm và được gắn thẻ , , , , , , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

2 Responses to Ông Ba Bị, Mẹ Mìn và …

  1. – “Mỗi tiểu đội quân chính quy (thân binh) có 6 người, chia làm 2 nhóm, mỗi nhóm 3 người. Mỗi nhóm có một cái bị to, có ba quai.” –> nếu thế thì còn dư 1 bị rồi anh?
    – Câu cuối ngắn gọn quá em không hiểu? “Xin chào mừng đến thế giới của Nguyễn Bỉnh Khiêm.”

  2. Cái tam giác ở giữa thì mỗi người lính trên vai 2 đòn gánh mà. Thế mới là cái đặc biệt. Chứ 3 ông khiêng 1 bị thì có gị đặc biệt đâu. 6 thằng dính vào nhau thì mới ra 1 con quái vật 12 mắt.

Đã đóng bình luận.