Dân Vũ

Nhiều người thắc mắc là tại sao dân Việt lại có dân ca mà không có dân vũ.

Hay nói cách khác, điệu múa đặc trưng (nếu có) của người Việt là điệu múa nào?

Có thể một ngàn năm bắc thuộc đã làm xói mòn một điệu múa, lẽ ra đã trở thành dân vũ của người Việt, ít nhất là dân vũ của người Việt cổ.

Đó là múa của Hát Xoan (Hát Xuân) Phú Thọ, là một điệu múa kèm với hát, mà nguồn gốc của nó có thể truy ngược lại đến tận thời vua Hùng. Đây là một điệu múa tập thể, nữ múa nhiều hơn nam, múa tay là chính  nhưng cơ thể di chuyển liên tục và nhịp nhàng với cả nhóm hát và lời hát, thân hình cũng lắc lư uyển chuyển theo điệu hát.  Nếu xem múa và hát xoan thật nhiều lần (có thể youtube hai điệu Mó Cá và Cài Huê) ta sẽ thấy hát Xoan là một điệu múa và hát tập thể, dân dã, có hình thức xoay vòng vòng trong một không gian hẹp, trên nền nhạc của một nhạc cụ duy nhất là cái trống da. Nó vừa phảng phất cái hình ảnh người dân hát mừng mừng mùa màng bên quanh cái trống đồng, vừa  có hình ảnh tín ngưỡng sơ khai thờ cúng đất trời thời tiết, vừa có âm dương phồn thực, vừa có ca ngợi vua Hùng.

Sau một ngàn năm bắc thuộc, tới thời độc lập Lý – Trần thì hát Xoan mới được phục hồi. Nhưng không hiểu lý do gì mà múa hát trong cung đình và để phục vụ quân đội có vẻ được coi trọng hơn, mà từ đó múa hát của người Chăm (qua giao lưu chiến trận) được trọng dụng hơn. Trong khi ở chiều ngược lại, là xây dựng hình ảnh anh hùng chống ngoại xâm, thì vua Lý đã tổ chức chiến dịch tuyên truyền để đưa một anh hùng huyền thoại địa phương là Thánh Gióng lên thành anh hùng cấp quốc gia. Nếu nhìn vào những gì gần đây, ta có thể phần nào hiểu được hồi đấy, chính quyền non trẻ ưu tiên xây dựng anh hùng chiến trận và vệ quốc hơn là bảo tồn văn hóa. Văn hóa được người Việt thu nạp vào (như văn hóa Chăm), hay phát triển thêm sẽ  có tính chất nặng về phục vụ quân đội (văn công ngày nay,  trống quân thời Trần) và phục vụ triều đình hơn là phục vụ người dân lao động.

Thế là toi một quả dân vũ. Tuy rằng hát Xoan và múa của hát Xoan vẫn còn, nhưng nó chỉ tồn tại ở một không gian văn hóa nhỏ hẹp, tức là vùng trung du của vua Hùng lúa nước ngày xưa. Nhưng cũng có cái hay là nó không phổ cập và phát triển, chứ nếu không bây giờ mỗi lần múa tập thể, ví dụ ca ngợi Đoàn, các đoàn viên lại phải lượn vòng vòng, tay múa múa, kể ra cũng không được khí thế lắm. Chưa kể có lúc phải múa lúc nửa đêm, đèn đóm tắt phụt kiểu giờ trái đất, để có tí phồn thực nam nam nữ nữ.

PS: Nếu có ai để ý, tòa nhà Kumho Asiana Plaza ở góc Nguyễn Du-Hai Bà Trưng-Lê Duẩn chính là phần trái tim của thành Bát Quái, kinh đô (Gia định kinh) của nhà Nguyễn Đàng Trong (1790). Khu nhà mà vua ở, và mẹ vua ở, chính là là khu đất nay là tòa nhà Kumho này. Nhà của vua là góc Nguyễn Du Hai Bà Trưng, cửa quay về phía sông. Nhà của mẹ vua là góc Lê Duẩn Hai Bà Trưng, lưng nhà quay qua đại sứ quán Pháp.

Ngày giỗ tổ ở đâu ra?

Chim Lạc là con chim gì?

Vua Hùng tên thật là gì?

Advertisements

About Blog của 5xu

Một con sông sắp cạn dòng
Bài này đã được đăng trong nhảm và được gắn thẻ . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

2 Responses to Dân Vũ

  1. Lê Hoa Lý nói:

    Chú có thể cho cháu nguồn tư liệu tham khảo về chi tiết này được không ạ ?
    ” vua Lý đã tổ chức chiến dịch tuyên truyền để đưa một anh hùng huyền thoại địa phương là Thánh Gióng lên thành anh hùng cấp quốc gia “

Đã đóng bình luận.