Kiều Loan

Hồi trước tôi rất mê Trần Tiến. Trần Tiến hát là đi xem. Thậm chí còn đi ăn ở cái nhà hàng Trần Tiến mở trên đường Võ Thị Sáu.

Có một đợt Trần Tiến hát thường xuyên ở Idecaf. Các tối thứ tư hàng tuần. Tên chương trình là “Tìm Tôi Tối Thứ Tư”.

Đi xem Trần Tiến nhiều nên nghe được nhiều version của bài “Em sinh cho tôi một đứa con trai”. Version Trần Tiến hát, Y Moan hát, song ca Trần Tiến – Ngọc Lễ, song ca Y Moan – Ngọc Lễ …

Trần Tiến có cách giới thiệu bài hát rất duyên, liền mạch các bài hát thành câu chuyện dài về số phận của một người đàn bà.

Giới thiệu bài “Lá diêu bông”, Trần Tiến nói rất toán học thế này: Lá diêu bông là cái lá có thật, do ông Hoàng Cầm bịa ra.

***

Tôi không thích thơ thẩn lắm mặc dù đọc thơ khá nhiều. Ngoại trừ một số bài lẻ của Văn Cao, Phạm Công Thiện, Trần Dần … thì nói chung không thích thơ mấy. Đấy là lí do mà blog của tôi hiếm khi nói đến thơ, ngoại trừ một lần nói đến Trần Dần và một lần giới thiệu tập thơ hiếm hoi của Phan Thị Vàng Anh.

Thế nhưng có hẳn một bài thơ dài mà tôi thích rất nhiều câu. Đó là kịch thơ Kiều Loan của Hoàng Cầm.

Tôi đọc kịch thơ này khá lâu rồi và ấn tượng khi đọc Kiều Loan đến giờ vẫn còn. Rất khó tả cảm xúc khi đọc Kiều Loan vì hồn của tập thơ đã vượt lên cả lãng mạn, anh hùng và mỹ nhân, chiến tranh và loạn lạc. Kịch thơ Kiều Loan có lẽ là kịch thơ hay nhất trong các kịch thơ của Việt Nam.

Ngày xưa kịch thơ không in mà đem đi diễn, như du ca vậy, cả đoàn kéo nhau di diễn kịch thơ.

Nhiều khi tôi nghĩ nếu không có các biến cố lịch sử thì dòng chảy của các vở kịch thơ và âm nhạc tiền chiến sẽ liên tục và biết đâu đến bây giờ chúng ta đã có những vở musicals hoành tráng và ăn khách.

Dưới đây là một vài câu thơ trong Kiều Loan mà tôi thích. Ngắt nó ra khỏi kịch thơ hẳn sẽ mất hay đi nhiều. Bạn nào chưa đọc Kiều Loan, nên mua về, đêm nằm ngoài ban công mà đọc.

***

Đố ai giỡ được mái nhà
Cho đàn chim sẻ bớt tha buồn về…

Hỡi ai múa kiếm trên lưng ngựa
Giờ đã nằm yên dưới suối vàng
Chí lớn từ xưa chôn chật đất
Riêng đàn đom đóm lại thênh thang.

Hỏi thăm phỗng đá từ xưa
Chim nào bay rợp giấc mơ anh hùng

Ví ta mượn cánh con chim nhạn
Sẽ vút trời xanh thăm thẳm sâu
Mỏ ngậm giăng về thăm vợ cũ
Nhìn xem ngực yếm có phai mầu!

Thôi, nàng ở lại! Xin đừng kể
Câu chuyện đôi ta ở dọc đường
Tôi chỉ xin nàng hai giọt lệ
Cài trên lá cỏ… phía quê hương…

Mời chàng… lên giải mây cao
Bẻ phăng gươm báu, trôi vào mộng xưa
Ngựa hồng ai cưỡi bao giờ?
Xe ai chuyển bánh trăng mờ đêm nay?

***

Advertisements

About Blog của 5xu

Một con sông sắp cạn dòng
Bài này đã được đăng trong sách và được gắn thẻ . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

14 Responses to Kiều Loan

  1. Pony nói:

    Không có ban công thì đọc ở đâu anh Xu béo ơi!

  2. Blog của 5xu nói:

    Không cóban công thì khó mà có Romeo trèo tường, chứ còn để đọc Kiều Loan thì mở cửa sổ bật quạt trần đọc tạm trong nhà cũng được.

  3. Bác mở mang đầu ngu cho Phú này rồi. Sao mình lại chưa đọc kỹ Kiều Loan nhỉ. Cảm ơn ơn bác. Phần trích trên cũng đủ mê lắm, mê lắm

  4. L'amant nói:

    Kịch thơ Kiều Loan, dân miền Nam chắc ít người biết anh Xu ạ.
    Bài hay lắm. Bắt tay anh Xu một cái.
    ^-^
    HC dưới suối vàng chắc cũng mát lòng mát dạ.

  5. cavenui nói:

    Câu giới thiệu của Trần Tiến về Lá diêu bông là có thật, do ông 5xu bịa ra.

  6. Goldmund nói:

    hi hi bác cave hóm thế

  7. Tọc nói:

    Câu giới thiệu của Trần Tiến về Lá diêu bông là có thật, nhưng không phải do ông 5xu bịa ra đâu ợ.

  8. Blog của 5xu nói:

    Hoàng Cầm có quan điểm (phân định thơ) đơn giản thế này:
    + Có ba loại thơ, là thần, tâm, ngôn.
    + Thần là khó nhất vì phải xuất thần mới ra. Tâm là từ cảm xúc thực lòng mình. Ngôn là sử dụng ngôn từ. Loại thứ 3 (ngôn) là dễ nhất, thơ làm để đăng báo.

    Theo xu béo thì quan điểm này có phần nào rất đúng. Thơ thần không thể bắt chước được. Thơ ngôn thì cực dễ bắt chước, và tiếc thay, thời nay người ta thích các bài thơ sử dụng kỹ xảo ngôn từ để dụ thị hiếu. Ví dụ nếu 5xu thích thơ Bùi Giáng, Xu béo có thể làm ra câu thơ sau đây rất dễ dàng:

    Nhà ơi! Mình gọi tôi à?
    Mình à, tôi gọi nhà là Giai nhân!

    Hoặc nếu thích thơ Đồng Đức Bốn, Xu có thể rỉa từ ngữ ra câu thơ sau:

    Tình mơ hai trái tim bay
    Tình say xoay bốn bàn tay vào lòng.

    Thơ tâm khó hơn ngôn một chút, nhưng nếu khéo léo kết hợp kỹ xảo ngôn từ cùng có thể lừa được bạn đọc. Ví dụ cách đây mấy tuần Xu béo đi qua Xuân Lộc, nơi 35 năm trước có trận đánh khốc liệt của quân Bắc Việt để phá vỡ phòng thủ thép bảo vệ SG. Không lực cộng hòa trong lúc khó khăn nhất đã ném xuống đây 2 quả bom CBU-55 là loại bom tàn nhẫn chỉ thua bom nguyên tử. Nó đốt sạch bách oxy trong không khí diện rộng, sinh vật thở oxy trong khu vực đấy sẽ chết. Nếu để lừa bạn đọc, có thể viết thơ tâm như sau:

    Bom không mảnh thổi âm khí quyển
    Rút linh hồn từ ngực lính đầu xanh

  9. cháo cá nói:

    Kịch thơ Kiều Loan trước 1975 ở Miền Nam được các sân trường đại học và cả trung học dựng lên tòan kịch hoặc trích đọan dựng lại
    Sao bảo là Miền Nam không ai biết
    Miền Nam trước 75 ai cũng biết 3 ông Hữu Loan Màu Tím Hoa Sim, Hoàng Cầm Bên Kia Sông Đuống, Cô Gái Điên( Kiều Loan), và Yên Thao với bài Nhà Tôi (?, lâu quá nhớ không rõ ông thứ ba nay
    Miền Bắc trước 75 không biết Hoàng Cầm thì đúng hơn. Chứ Miền Nam thì đọc vụ Nhân Văn Giai Phẩm khắp

  10. Blog của 5xu nói:

    Hay quá, cái vụ ở các trường đại học và trung học dựng kịch thơ Kiều Loan, hay quá. Cám ơn bác Cháo Cá (cháo cá Đà Nẵng?).

    Thế ở MN ngày xưa có in tập thơ Kiều Loan không bác ơi? Nếu có thì phải đi kiếm ngay. Tập Kiều Loan mà tôi (em) có là in năm 198x (hình như có đề tặng của chính Hoàng Cầm, hehe). Bác Cháo Cá biết Hữu Loan, vậy có biết Tục Đèo Cả không, hí hí (quả này khoai đây, ở bển có khi có mà ở đây hiếm cũng nên)?

    Nhân tiện, em đang săn bộ Thủy Hử, bản in (tiếng Việt) đầu tiên. Có bác nào biết giá tầm bi nhiêu không để em đi mặc cả, hehe.

  11. cháo cá nói:

    Có in chứ, tôi nhớ là có đọc thấy, nên mới biết tòan bộ vở kịch. Ngày đó bọn tớ thích tên “Cô Gái Điên” hơn. Tớ từng xem chúng diễn vở kịch này hơn một lần. Theo tôi nhớ không lầm thì 1 trong mấy quyển sách nghiên cứu văn học được in ở MN có in lại tòan bộ vở kịch thơ này
    Để tớ bắn đại bác xem thử gia đình Hoàng Cầm có in lại rồi đưa lên nét cho mọi người xem
    Tôi chả biết sự tích Tục Đèo Cả, chú 5Xu kể chuyện hóm, kể nghe xem. Hà Nội có mỗi blog chú là đọc tạm được

  12. Blog của 5xu nói:

    Bác khen thế bọn Hà Nội nó cạy đá bờ hồ lên ném em chết. Rất may là em ở SG hehehe.

    Kiều Loan sau này miền bắc có in lại, độ 1992 thì phải.

  13. Blog của 5xu nói:

    + Cuốn Kiều Loan đã được NXB Văn Học in năm 1992. Giá bán hồi đó là 6.500 đ.

    + Trong tạp chí Tuyển Tập Thơ Văn số 182, chắc cỡ 1969, có bài Nghĩ Về Văn Nghệ của Bửu Ý. Trong đó có dẫn một câu thơ của Bùi Giáng là “bước dã man sầu xé lá gieo vàng” không rõ từ bài thơ nào. Trong số này cũng có đăng mấy bài thơ của Bùi Giáng. Bài thơ tên là Một Tuần Lễ, nói về đủ các ngày trong tuần. Ngày thứ hai là: “Bây giờ có lẽ nên mở mắt/Trận ngủ hôm qua đã đủ rồi”

  14. Ngày mùng 7/5, 1 ngày sau ngày mất của Hoàng Cầm! Có lẽ lúc ông ra đi, ông không biết rằng, ở đây – ở đó có những người, những bạn đọc, những độc giả yêu mến và nhớ nhung ông nhường vậy.

    Các bạn, các anh, chị mến,

    Kiều Loan sẽ trở lại, trên sân khấu, và trên những kệ sách của các nhà sách trong thời gian sắp tới. Hi vọng mọi người sẽ theo dõi và ủng hộ Hoàng Cầm nhưng ngày ông còn sống!

    Thân ái,

    Bùi Huệ Chi
    (cháu nội cố thi sĩ Hoàng Cầm)

Đã đóng bình luận.