Tây Tạng

 Thực ra Tây Tạng không nổi tiếng như người ta nghĩ. Di sản văn hóa của Tây Tạng cực kỳ lớn, nhưng sự nổi tiếng của nó lại đến từ chính trị và nỗ lực marketing place của một con người.

Hơn một trăm năm trước đây, chỉ có người Ấn và thực dân Anh quan tâm đến Tây Tạng.

Mặc dù trong quá khứ, lúc thì Tây Tạng thuộc Mông Cổ, lúc thuộc Ấn, lúc thuộc Anh, lúc thì thuộc Trung Hoa (trước cách mạng), nhưng về bản chất chính trị thì Tây Tạng luôn ở chế độ tự trị, bất kể về mặt lãnh thổ họ thuộc quốc gia hay đế chế nào.

Về mặt văn hóa, người Tây Tạng và chính quyền Tây Tạng trong quá khứ cũng như hiện nay, luôn coi Tây Tạng như một concept mà trong đó lãnh thổ Tây Tạng phủ rộng đến tất cả những nơi nào mà văn hóa Tây Tạng có ảnh hưởng mạnh mẽ. Những mảnh đất đó có thể thuộc Nepal, Butan hay Ấn, hoặc các tỉnh lân cận trong lãnh thổ Trung Quốc. Người Tây Tạng có tập quán, chữ viết, văn hóa dân gian, triết học, kiến trúc, mỹ thuật hoàn toàn khác với người Hán.

Là một mảnh đất cổ xưa, thấm đẫm văn hóa Phật giáo, và là quê hương của Mật thừa, cho nên chính quyền Tây Tạng chỉ mạnh về tôn giáo và tinh thần, không mạnh về chính trị và quân sự.

Tuy nhiên lịch sử thế giới, với mô hình toàn cầu hóa kiểu cũ bắt đầu từ thời Alexander, nổi lên bằng Napoleon, và đạt đỉnh cao thời kỳ thực dân đã mang đến Tây Tạng sự giao lưu văn hóa có tính đột biến. Giới tu sỹ và văn nghệ sỹ Tây Tạng bắt đầu giỏi ngoại ngữ, cụ thể là tiếng Anh thực dân, qua đó quảng bá triết học, văn học, tư tưởng sâu đậm của Tây Tạng qua phương tây.

Lợi dụng sự thay đổi mạnh mẽ về toàn cầu hóa kiểu cũ, cụ thể là phong trào giải phóng dân tộc khỏi ách thực dân, khi người Anh và Ấn có nhiều mối bận tâm khác, còn người Hán còn đang loay hoay làm cách mạng, Tây Tạng lần đầu tiên có một chính quyền mạnh mẽ hơn. Trong một thời gian ngắn ngủi đầu thế kỷ trước, hai lãnh tụ tinh thần của Tây Tạng là Dalai Lama 13 và 14 đã xây dựng một chính quyền mạnh hơn chính quyền tự trị vốn có (có quốc hội, quân đội, tiền tệ, bưu chính riêng của Tây Tạng). Lưu ý là Tây Tạng không đặt nặng vấn đề lãnh thổ, học chỉ đặt nặng vấn đề tự trị. Vả lại, đối với họ Tây Tạng vô cùng rộng lớn về mặt địa lý, và còn rộng lớn hơn về mặt văn hóa cho nên lãnh thổ thuộc về ai thì cũng thế thôi.

Năm 1950, quân đội cách mạng TQ tiến vào Tây Tạng. Mọi thứ vẫn bình thường. Năm 1959, Dalai Lama 14, quân đội và nhân dân Tây Tạng khởi nghĩa nhưng bị dẹp tan trong máu. Lama 14 chạy ra nước ngoài và thành lập chính phủ lưu vong. Cho đến giờ người ta vẫn chỉ gọi ông là Lãnh Tụ Tinh Thần Lưu Vong của Tây Tạng. Trong khi đó cách mạng văn hóa và sự thôn tính về chủng tộc của người Hán đã gây ra thảm họa văn hóa cho Tây Tạng. Theo các số liệu khác nhau thì số lượng tu viện, trong đó đa phần là tu viện cổ, bị phá hủy trong thời kỳ cách mạng văn hóa là từ 6 ngàn đến 20 ngàn. Số lượng thanh niên Tây Tạng bị sát hại hoặc bị đi đày là trên 200 ngàn người. Trong đó có nhiều phật sống.

Trong suốt những năm lưu vong, đức Dalai Lama đã đi vòng quanh thế giới để quáng bá Phật Giáo, Văn Hóa Tây Tạng và đòi tự do cho Tây Tạng. Ông đi rất nhiều, giảng đạo rất nhiều, diễn thuyết rất nhiều. Nỗ lực không mệt mỏi của ông đã làm nổi tiếng Tây Tạng và Văn Hóa Tây Tạng. Nếu không có Dalai Lama, có lẽ thế giới biết rất ít đến Tây Tạng. Cũng nhờ nỗ lực này mà đức Dalai Lama đã được trao giải Nobel Hòa Bình. Tất nhiên giải Nobel Hòa Bình là giải khá vớ vẩn trong hệ thống giải này, cũng đồng thời mang nhiều màu sắc chính trị. Tuy nhiên, dù sao, giải vẫn là một sự trân trọng đặc biệt dành cho đức Dalai Latma.

Năm nay là một năm đặc biệt đối với TQ, khi họ đứng ra tổ chức Olimpic 2008 ở Bắc Kinh.

Thường thì sự kiện tổ chức Olimpic là sự kiện của một thành phố, nhưng TQ đã đưa thành sự kiện quốc gia.

Sự kiện này tất nhiên là lôi kéo quan tâm của cả thế giới, và ai cũng muốn sử dụng (lợi dụng) nó cho mục đích của mình. Đặc biệt là ngày nay, khi toàn cầu hóa và thông tin tràn lan khắp thế giới thì lại càng có nhiều cách để tận dụng một sự kiện lớn.

Đầu tiên là đạo diễn thượng thặng của Hollywood là ông Spielberg đột ngột rút lui, không làm đạo diễn lễ khai mạc Olimpic Bắc Kinh. Ông muốn phảnđối sự tài trợ khổng lồ của chính phủ TQ vào vào các nước độc tài Châu Phi, cụ thể là để phản đối nạn diệt chủng ở Dafur.

Sau đó là ca sỹ Bjork lên tiếng về Tây Tạng.

Ngay trước cuộc rước đuốc (đi qua Tây Tạng) thì người dân Tây Tạng đã ”nổi lọan”.

Đài Loan đã dọa dẫm tẩy chay Olimpic.

Thái tử Charles của vương quốc Anh đã tuyên bố không đi dự khai mạc. Thủ tướng Anh đã tuyên bố sẽ đón tiếp Dalai Latma khi ông tới Anh tháng 5 tới đây. Thủ Tướng Anh Brown cũng đã gọi điện cho thủ tướng TQ Ôn Gia Bảo về vấn đề Tây Tạng.

Thủ tướng Ba Lan cũng chính thức tuyên bố ủng hộ Dailai Lama và không đi dự khai mạc Olimpic.

Trong lúc đó TQ đã cấm người nước ngoài vào Tây Tạng. Các kênh truyền thông quốc tế chỉ đưa tin mơ hồ về Tây Tạng, ngoài ra chỉ có hình ảnh quân đội và cảnh sát TQ tiến vào Tây Tạng. Số lượng người chết từ các nguồn tin khác nhau là khác nhau. Đài TH của TQ nói người chết là người Hoa. Còn bên Tây Tạng lưu vong thì nói người chết là người Tây Tạng.

Đài truyền hình TQ hôm qua lần đầu tiên chiếu các cảnh náo lọan ở Tây Tạng cách đây một tuần. Các cảnh người dân Tây Tạng đập phá, đốt, đánh các doanh nghiệp và ngân hàng ở thủ đô Lhasha Tây Tạng (chắc là của người Hán). Đài TQ cũng quay cảnh phỏng vấn dân Tây Tạng, đa phần đều nói giống nhau là tình hình bất ổn do người nổi lọan gây khó khăn cho đi học, kinh doanh, sinh họat.

Chính phủ TQ cũng cáo buộc Dalai Lama và bè lũ của ông (clique) là đứng sau cuộc bạo loạn này bằng cách lên kế họach, tổ chức và xúi giục. Họ cũng nói là có hơn 100 người cầm đầu đã ra “đầu thú”. Họ yêu cầu Dalai Lama chấm dứt việc này.

Hôm qua Dalai Lama đã nói ông không có tý quyền lực nào (poweless) trong cuộc nổi dậy ở Tây Tạng. Ông sẵn sàng từ chức nếu việc này làm yên ổn tình hình. Ông cũng sẵn sàng đối thoại với chính phủ Tquốc. Ông cũng nhấn mạnh là ông không đòi độc lập về mặt lãnh thổ của Tây Tạng, ông chỉ muốn Tây Tạng được tự trị (qua đó ngăn chặn được làn sóng Hán Hóa ngày càng mạnh ở Tây Tạng).

Còn vài ngày hôm nay, bất ổn đã lan ra các tỉnh lân cận, không còn chỉ ở Tây Tạng nữa. Chính quyền TQ đã xác nhận việc này sáng ngày hôm nay. Tân Hoa Xã cũng xác nhận là cảnh sát đã bắn vào đoàn biểu tình và làm bị thương 4 người.

Những người đòi tự do cho Tây Tạng đang đòi ủy ban olimpic quốc tế không được rước đuốc qua Tây Tạng. Nhưng việc này chắc khó được chấp nhận.

Còn về mặt ngọai giao, thực ra cho đến nay, chưa có nước nào công nhận có quan hệ ngoại giao với Tây Tạng, kể cả là trong quá khứ.

Advertisements

About Blog của 5xu

Một con sông sắp cạn dòng
Bài này đã được đăng trong Uncategorized. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Có 2 phản hồi tại Tây Tạng

  1. dongthao viết:

    Tiếc cho một nền văn hoá thâm hậu vô song! Có lẽ vài năm nữa người ta sẽ biết đến Tây Tạng như là thắng cảnh du lịch có những kỳ quan vượt trội trên thế giới, với chỉ còn Phật giáo Đại Thừa của Trung Quốc! Kim Cương Thừa vài chục năm nữa chắc sẽ biến mất theo Dalai Latma thứ 14. Tiếc thay!

  2. Le Phung viết:

    Cám ơn tác giả. Bài viết rất giàu thông tin.
    Tôi không bi quan như bác Dongthao đâu. Tôi nghĩ tinh thần và văn hóa của người Tây Tạng không dễ gì bị tiêu diệt. Kim Cương Thừa càng không dễ bị khói lửa thời cuộc thiêu mất đâu!

Bình luận đã bị đóng.