Thơ Phạm Tiến Duật

Nhân việc topic Phạm Tiến Duật ở lven bị đi quá đà (do tôi), tôi xin kể một câu chuyện nhỏ.

Tôi học chuyên tổng hợp, cách đây 20 năm. Lúc đó khối chuyên của bọn tôi chỉ có 3 lớp, mỗi lớp độ 20 học sinh. Giáo viên của khối chỉ có vài thầy cô chuyên trách. Các môn học, đều phải mời giảng viên từ các khoa của đại học tổng hợp về dạy. Trừ môn toán, lý là các thày ruột, còn các môn Sử, Văn, Sinh Vật, Hóa … đều là giảng viên từ các khoa của đại học tổng hợp đến dạy. Thày dạy môn văn là thày Chỉnh. Thày Chỉnh dạy môn văn cho lớp tôi suốt 3 năm.

Thày Chỉnh có lẽ là người yêu thơ. Thày đọc thơ rất hay. Gu thơ của thày cũng khá lạ.

Ngoài việc dạy văn theo giáo trình, thày còn dạy những thứ khác.

Sự kiện Thiên An Môn, xảy ra đúng thời kỳ đó, chúng tôi được biết là do thày Chỉnh kể. Qua lời kể của thày, một đứa trẻ con 15 tuổi nhà quê như tôi, tưởng tượng ra cảnh xe tăng đi trước, xe cứu hỏa đi sau, xịt nước rửa máu và thịt sinh viên trên cái quảng trường khổng lồ mà tới bây giờ tôi vẫn chưa nhìn thấy.

Thày còn kể cho chúng tôi những bộ phim. Trong đó có bộ phim Hà Nội Trong Mắt Ai. Qua lời kể của thày, tôi thấy hội trường Ba Đình trải thảm đỏ, xe Volga đen bóng, và các ông cụ già ăn bánh mì.

Thày đọc thơ Hồ Chí Minh, những bài thơ chúc Tết không vần, bằng giọng đọc vô cùng truyền cảm.

Và đặc biệt là thày đọc những bài thơ “lạ” của Phạm Tiến Duật. Có ba bài thơ ngắn mà tôi rất ấn tượng. Một là bài có cái đoạn nằm ngửa nhớ gì, nằm nghiêng nhớ gì, nằm sấp nhớ gì. Hai là bài ai bẩu nước Lào không có biển. Ba là bài Vòng Trắng.

Hôm nay báo TTVH, trong mục Thơ Chọn, đã làm một việc rất có ý nghĩa. Đó là đăng lại bài thơ bi tráng “Vòng Trắng” trong lúc dùng sa-pô giới thiệu giải thưởng thơ Văn Nghệ 1969-1970 cho chùm thơ 4 bài thơ hùng tráng của Phạm Tiến Duật.

Bài thơ Vòng Trắng rất ngắn. Ra đời năm 1974. Sau đó Phạm Tiến Duật lao đao vì bài thơ này.

Vòng Trắng

Khói bom lên trời thành một cái vòng đen
Trên mặt đất lại sinh bao vòng trắng
Tôi với bạn tôi đi trong im lặng
Cái im lặng bình thường đêm sau chiến tranh

Có mất mát nào lớn bằng cái chết
Khăn tang vòng tròn như một số không
Nhưng bạn ơi, ở bên trong vòng trắng
Là cái đầu bốc lửa ở bên trong

Trước khi đọc bài thơ này cho cả lớp nghe, thày Chỉnh có kể về hoàn cảnh ra đời bài thơ. Đó là một đêm Phạm Tiến Duật và bạn đi thăm một làng bị ném bom. Hình như là một làng ở Hà Đông. Ở đó Phạm Tiến Duật nhìn thấy rất nhiều người chết và rất nhiều người đeo khăn tang màu trắng.

Tôi đã biết thơ của Phạm Tiến Duật như thế, từ khi còn ngây thơ như thế.
Tôi có gặp Phạm Tiến Duật một lần duy nhất. Ở một đám giỗ. Sau khi được giới thiệu 5xu là ai, Phạm Tiến Duật nâng ly bia lên bảo tôi: thế là cháu đây à, đẹp giai nhỉ, nhưng mà hơi nhỏ con.

Quay lại với thơ của Phạm Tiến Duật, tôi cho rằng nhận xét xác đáng nhất về thơ của Phạm Tiến Duật là: “Về thơ, Phạm Tiến Duật ngồi riêng một chiếu”. Câu này hình như của Trần Đăng Khoa. Ba bài thơ tôi nhắc ở trên, quả thật, ngồi riêng một chiếu.

Advertisements

About Blog của 5xu

Một con sông sắp cạn dòng
Bài này đã được đăng trong đời và được gắn thẻ . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

One Response to Thơ Phạm Tiến Duật

  1. X-ray nói:

    Bác vào Làng Ven đi chứ, khối người đang chờ!

Đã đóng bình luận.