Vô Gian Đạo và Departed

Ai đã từng rất thích Vô Gian Đạo (phần 1 và phần 3) thì sẽ phần nào cảm thấy thất vọng khi xem Departed của Martin Scorsese.

Và điều đấy là tất yếu bởi nếu The Departed cũng mang lại cảm xúc hệt như Vô Gian Đạo thì Martin đâu còn là bậc thầy về phim gangster đặc sản Hoa Kỳ nữa.

Ở Hồng Kông và kể cả ở Việt nam, xã hội đen là một cái gì đó rất khó mô tả. Nó rất hắc ám, nó rất tàn bạo nhưng nó chỉ xuất hiện ở chỗ mà chính quyền thất bại. Nó đưa bóng đêm hỗn lọan vào trật tự của riêng nó, nó thiết lập sự công bằng ở thế giới mà công lý không bao giờ soi rọi tới. Xã hội đen được tổ chức trên quy tắc hành xử bằng dao búa, bằng đạo đức của giới giang hồ, bằng lòng trung tín của dân anh chị, bằng tình nghĩa gia đình, bằng ân oán, bằng máu, bằng cái chết. Ở một khía cạnh nào đó, xã hội đen là trật tự, và chính quyền, là công lý của cả một xã hội chìm khuất sau ánh sáng. Chính quyền của xã hội đen và công dân của nó tồn tại vừa độc lập vừa xen kẽ với chính quyền của xã hội văn minh. Có lẽ chỉ có mafia cổ điển của Ý như trong God Father và Sicilian là có thể tương đồng với xã hội đen châu Á.

Vô Gian Đạo đã mô tả thế giới xã hội đen một cách đầy cảm xúc. Ta có thể thấy trùm xã hội đen và băng đảng của hắn bị tóm vào đồn cảnh sát mà vẫn ngang nhiên đập bàn thách thức xếp cảnh sát và đám lính dưới quyền ông ta. Một tay cảnh sát chìm sống lâu năm trong lòng xã hội đen mà lòng trung thành vẫn canh cánh hướng về phía ông xếp cảnh sát, người duy nhất biết rõ identity của anh và hằng năm vẫn tặng quà anh mỗi lần sinh nhật. Ngoài những việc thỉnh thoảng mật báo những chuyến hàng quan trọng cho xếp cảnh sát, anh cảnh sát chìm này vẫn hành xử như xã hội đen, đại ca bảo đánh người là đánh người ta dã man, bảo đi thu tiền bảo kê là đi thu. Còn tay xã hội đen đội lốt cảnh sát thì rất mẫu mực và yêu nghề, yêu đời. Ngoài việc báo tin cho trùm xã hội đen để thoát hiểm, hắn vẫn là một cảnh sát mẫn cán và thông minh giỏi nghiệp vụ. Các tiểu tiết trong Vô Gian Đạo rất tinh tế như phim Châu Âu, thọai vắn và chìm nổi như phim Mỹ. Tất cả đều bình lặng từ đầu đến cuối phim, kể cả khi súng nổ, để mô tả một thế giới ngầm cận kề và tồn tại mãnh liệt ngay trong lòng thế giới văn minh. Trong thế giới lẫn lộn đan xen đấy, người cảnh sát chìm mệt mỏi vì sự hướng thiện và cởi bỏ cái áo tội ác. Còn kẻ xấu đội lốt người tốt càng ngày càng muốn đọan tuyệt với mầm mống tội ác theo đuổi suốt cuộc đời mình.

The Departed mô tả một thế giới khác. Đó là thế giới băng đảng gangster. Ở đó chỉ có ma túy, bạo lực, lừa lọc. Hoàn toàn không có nền tảng đạo đức, ân oán, trung thành, bội phản như kiểu xã hội đen Hong Kong. Tay trùm băng đảng cực kỳ xấu xa và đồi bại. Ai cũng sợ hắn. Khác hẳn với trùm xã hội đen kiểu Châu Á là vẫn được dân thường tôn trọng nếu họ được xã hội đen bảo đảm trật tự và bình an.

Khác với Vô Gian Đạo, nhân vật của Departed không có khái niệm ân oán, tôn ti trên dưới. Bù lại nhân vật lại có cái tôi rất mãnh liệt (cũng là khác biệt văn hóa Á và Mỹ khi mà ở Á cái tôi bị để dưới cộng đồng). Câu chuyện, bối cảnh, môi trường trong phim đều chỉ để tạo đất diễn cho tất cả các nhân vật trong phim hành xử và hành động bộc lộ hết cái tôi của mình. Từ xếp cảnh sát đến cô bác sỹ tâm lý. Tay trùm có cái tôi và cá tính rất đáng sợ (và cũng là rất hay ở trên phim). Tay trung úy Wahlberg cũng có cá tính và cách nói chuyện rất ấn tượng. Xếp cảnh sát Martin Sheen cũng hơi ngẩn ngơ so với trùm cảnh sát Vô Gian Đạo nhưng quyết liệt và đơn giản hơn. Matt Damon thì hehehe thì không biết là gay hay bị liệt dương nữa, hehe (nhân vật này đúng là thú vị nhất trong phim): cảnh sát nhưng sống rất luxury, cưa bác sỹ phân tâm và tin lời Freud cho rằng Phân tâm học bó tay đối với người Irish; Vừa là nhân viên vừa là con nuôi của trùm gangster từ lúc 10 tuổi mà lúc ngứa đít vẫn bật lại (qua điện thọai) hay bòm chết luôn cho xong chuyện. Vừa xóa file nhân thân của DiCaprio xong, lúc sau lại đề nghị thưởng mề day Merit cho anh này. Nhân vật của DiCaprio hơi trẻ con nhưng lại khá nam tính (trái ngược hoàn toàn với Matt Damon). Đang nhiên bị xếp cảnh Martin Sheen và trung úy Wahlberg lôi vào chửi bới nhục mạ về dòng họ băng đảng rồi bụp một cái giao nhiệm vụ làm cớm chìm. Thế rồi xọet một cái rơi luôn vào thế giới tội ác, hành xử côn đồ, bạo lực. Xong rồi mệt mỏi và … tìm đến bác sỹ tâm lý. Hehe. Rất nhắng.

Trong Vô Gian Đạo, yếu tố tình dục phim gần như là zero. Tình yêu cũng chỉ xuất hiện thoáng qua, vừa đủ làm rung nhẹ cảm xúc người xem. Đó là cuộc nói chuyện ngắn ngủi giữa Lương Triều Vĩ và người yêu cũ khi anh này băng qua đường (qua mẩu đối thọai đó ta hiểu đứa bé gái kia là con gái Vĩ). Hay cô bác sỹ (cũng là cảnh sát) khóc trước mộ anh. Trong Departed thì qué thấy tình yêu tình báo đâu cả, chỉ có một tý tán gái giữa Matt Damon và cô bác sỹ tâm lý. Còn lại thì toàn tình dục. Từ tình dục đồi bại của trùm băng đảng Jack Nicholson đến sự bất lực (hoặc bị gay) của Matt Damon. Từ tiềm thức đạo đức của dân Irish trong nhân vật Matt Damon (đã lỡ dính vào gái thì dù thế nào cũng không được bỏ mặc dù không thể múc được em bác sỹ) đến đồng cảm về sinh sản giữa DiCaprio và em bác sỹ tâm lý. Quả nữa đêm mò đến nhà em kia rồi múc luôn mà trước đó trân trọng treo cái ảnh em này hồi còn là trẻ con lên tường là rất hay (Matt Damon thì thậm chí còn muốn giấu cái ảnh ấy đi). Hay cảnh tay trùm đồi bại kia hẹn Damon trong rạp chiếu phim con heo rồi tụt quần chĩa thẳng vào mặt Damon cũng hay. Diễn xuất vừa chán nản, vừa sợ, vừa thích, vừa lo của Damon trong đọan này khá hay. Mà nhân vật bác sỹ tâm lý (ghép chung 2 nhân vật nữ trong Vô Gian Đạo thành 1 trong Departed) kể ra thú vị hơn Vô Gian Đạo. Có một cái connection giữa hai nhân vật thiện-ác và ác-thiện. Cái connection này là một bác sỹ tâm lý và cuối cùng lại mang thai của người thiện và thể hiện rõ sự lạnh nhạt với kẻ ác. Cô bác sỹ này cũng hay ở một đọan ngắn khi Damon tin vào lời Freud là người Irish miễn nhiễm với phân tâm học còn cô bác sỹ kia chỉ thoáng nhìn thấy Damon nói chuyện qua điện thọai với trùm băng đảng mà biết ngay là bồ mình bị ai đó chi phối. Cái này nó link đến đọan sau khi cô nghe được đọan băng và biết bồ mình là nội gián.

Bạo lực trong hai phim cũng khác nhau. Trong Vô Gian Đạo phần một có rất ít bạo lực. Bù lại không khí căng thẳng thì rất nhiều. Trong Vô Gian Đạo hai có nhiều bạo lực hơn. Ác hơn. Cảnh Vĩ đập gạt tàn thuốc lá vào đầu thằng khác ghê sợ hơn cảnh DiCaprio đánh nhau nhiều. Không khí căng thẳng trong Departed không nhiều lắm vì phim cắt cúp nhanh, diễn biến nhanh, nhưng bắn giết lại bặm trợn hơn tuy hiệu quả tâm lý đối với người xem không cao. Cảnh xếp cảnh sát bị giết thì trong Vô Gian Đạo giàu cảm xúc hơn nhiều tuy cảnh quay khá giống nhau. Thực ra sự khác biệt ở đọan này tương đối nhiều khi trong Vô Gian Đạo thì cái building đấy ở giữa đô thị, tấp nập người qua lại, còn trong Departed thì là nhà hoang.

Các đọan rình rập nhau trong Vô Gian Đạo cũng có có cái hay hơn. Ví dụ đọan Vĩ bám theo Lưu Đức Hoa thú vị hơn DiCaprio bám theo Damon. Đức Hoa có vẻ gan hơn nhiều còn Damon thì hoảng lọan. Nhưng chính vì thế mà nhân vật Damon thú vị hơn, hehe, Gay hơn. Các đọan rình rập bắt nhau mà Vĩ đánh Morse cho xếp cảnh sát còn Lưu Đức Hoa ngồi phán đoán và cảnh báo cho xã hội đen cũng hay hơn là DiCaprio và Damon len lén dùng di động để nhắn tin. (Trong Vô Gian Đạo có cảnh trùm xã hội đen nghi Vĩ giấu máy nghe lén trong cái tay bị bó bột nên đập vỡ ra luôn. Lúc này Vĩ đã là tay chân thân tín rồi mà vẫn bị đập thế. Còn trong Departed, trùm gangster kiểm tra DiCarprio bằng cách đập cái tay bó bột trước khi recruit cậu này vào băng của mình).

The Departed thì lại hay hơn ở nhân vật (như đã nói ở trên) và tạo thêm nhân vật ông chỉ huy cảnh sát Alec Baldwin bỗ bã và ngớ ngẩn còn tay trung úy Wahlberg chửi thề như hàng tôm hàng cá mà hành động cũng như xã hội đen. Có đọan Wahlberg chửi nhau với DiCaprio đến mức suýt oánh nhau dưới gầm cầu rất là buồn cười, hehe, xem chả hiểu gì, chỉ biết là buồn cười. Đến đọan anh này bắn chết Damon rồi lạch bạch chạy đi bằng hai đôi giày bọc túi nylon cũng buồn cười tuy chả hiểu gì, hehe. Chắc là do đối nghịch giữa Damon ăn nói thanh lịch, trích dẫn văn học cổ điển tùm lum và Wahlberg thô lỗ bỉ. Damon là gay và là đệ tử của quỷ sứ (Jach Nichoson) đội lốt cảnh sát thì bị cảnh sát thô lỗ đệ tử của thánh tông đồ tử đạo (Martin Sheen) xử theo kiểu băng đảng. Đi chợ về, tọet phát là chết. Hehe. Rất hóm. Các symbol đối nghịch như vậy trong Departed hơi bị nhiều, mỗi tội chả hiểu gì, tuyền phải đoán, đâm ra đếch cười được.

Cuối cùng là nhạc phim và quay phim. Tất nhiên là phim của Martin Scorsese phải hay hơn phim HK ở hai đọan này rồi. Lọ phải bàn. Hehe

Nhưng mà kết luận cuối cùng: Mình thích Vô Gian Đạo hơn!

Advertisements

About Blog của 5xu

Một con sông sắp cạn dòng
Bài này đã được đăng trong phim. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.