Ai chủ mưu?

I. Bí ẩn vụ ám sát Vạn Thắng Vương.

II. Ai là sát thủ?

III. Ai chủ mưu?

Kể từ thời Hai Bà Trưng đến thời Ngô Quyền, nước ta chủ yếu sống dưới sự cai trị của người Tàu. Cọ xát văn hóa Đông Sơn và văn hóa Trung Hoa chỉ xảy ra ở giới cầm quyền và các giới liên quan. Văn hóa thuần Việt mang tính làng xã và dòng họ vẫn lặng lẽ phát triển ở các vùng dân đen. Cho đến thời Khúc Thừa Dụ và Dương Đình Nghệ thì các dòng họ đã phát triển thành các lực lượng cát cứ mạnh mẽ mà đứng đầu là các hào trưởng.

Hào trưởng có vai trò vừa là người đứng đầu dòng họ, vừa là thủ lĩnh cả vùng. Hào trưởng chỉ huy sản xuất cho tất cả các hộ sống trong lãnh địa của mình, phân phối thu nhập, tổ chức lực lượng chiến đấu. Các hào trưởng lớn, có lực lượng sản xuất mạnh, còn kết nạp thêm nhiều tráng sỹ giỏi từ các vùng xa kéo đến. Tuy nhiên, cho dù có kết nạp thêm bao nhiêu người giỏi, mở rộng lãnh địa đến đâu, thì quyền lực vẫn tập trung trong tay hào trưởng, các con trai, và các bà vợ của ông ta. Nôm na là một kiểu gia đình tập quyền.

Cách duy nhất để có thể được gia đình đấy chia sẻ quyền lực thì phải lọt vào gia đình đấy một cách chính thống. Tức là phải cưới một ai đó trong gia đình của hào trưởng.

Ngô Quyền, vị vua đầu tiên của Việt nam, xuất thân chỉ là tráng sỹ nghèo, đã phải đầu tư vào trym và làm rể một hào trưởng lộng lẫy nhất hồi đó là Dương Đình Nghệ. Dương Đình Nghệ là người đã đánh tan quân Nam Hán và dành quyền tự chủ về tay người Việt, nhưng không xưng vương. Ông là người Việt Nam đầu tiên vùng lên đánh lại ách nô lệ mà thành công, chiếm được thủ phủ của chính quyền trung ương.

Sau này ông bị làm phản và bị giết. Kẻ giết ông là một nha tướng tên là Kiều Công Tiễn. Kiều Công Tiễn là nhân vật lịch sử đầu tiên của chúng ta bị buộc tội cõng rắn cắn gà nhà. Ông ta đã rước quân Nam Hán về đánh nhau với đồng bào mình. Mẫu hình rước voi về giày mả tổ như Kiều Công Tiễn còn lặp lại khá nhiều trong các thời kỳ lịch sử sau này.

Con rể của Dương Đình Nghê là Ngô Quyền sau đó tranh giành quyền lực với các con trai của Dương Đình Nghệ. Kết cục là quyền bính về tay Ngô Quyền hết. Sau chiến thắng Bạch Đằng oanh liệt, Ngô Quyền và vương triều của ông đặt nền móng cho nước Việt độc lập về sau này. Tuy nhiên thời kỳ đầu vương triều đấy còn hoạt động thô sơ, vẫn ảnh hưởng của văn hóa gia tộc cát cứ, phạm vi ảnh hưởng nhỏ hẹp. Mãi đến nhà Lý thì triều đình và các cải cách hành chính, kinh tế, quân sự, mới thực sự là một nhà nước phong kiến.

Bên cạnh sự phát triển hoành tráng của Ngô Quyền thì dòng họ Dương mạnh mẽ một thời nay bị tay con rể qua mặt, đành âm thầm ôm hận chờ ngày phục họ.

Sau khi Ngô Quyền mất, họ Dương được uỷ thác làm chấp chính. Dương Tam Kha nhân cơ hội lật đổ con cả của Ngô Quyền là Ngô Xương Ngập, tự mình lên làm vua, nhưng vẫn nuôi con thứ của Ngô Quyền là Ngô Xương Văn. Sau Ngô Xương Văn lớn lên, có đủ lông cánh, lại lật lại phát nữa để lên làm vua. Tuy nhiên Ngô Xương Văn không giết Dương Tam Kha vì đã có công nuôi dưỡng.

Sau khi Ngô Xương Văn chết thì xảy ra loạn 12 Sứ Quân. Sau đó Đinh Bộ Đĩnh lần lượt đánh thắng và thôn tính hết 12 Sứ Quân này và lên làm vua.

Nếu để ý sẽ thấy Đinh Bộ Lĩnh ngoài tài cầm quân còn rất mưu kế trong việc sáp nhập lực lượng. Thủa đầu chỉ có hai cha con Đinh Bộ Lĩnh và Đinh Liễn. Sau Đinh Bộ Lĩnh lấy con gái Trần Minh Công để thôn tính lực lượng của dòng họ này vào tay mình. Từ lực lượng này ông phát triển quân đội của mình lên để đi đánh nhau. Sau đó ông lấy Dương Vân Nga để sáp nhập luôn vây cánh nhà họ Dương.

Trong 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh đánh thắng một số, một số tự tan, một số quy hàng, một số được sáp nhập. Trong số sáp nhập có cánh quân của sứ quân Ngô Nhật Khánh. Sứ quân Ngô Nhật Khánh được ghi là con cháu Ngô vương nên khả năng mẹ của Nhật Khánh là vợ của ai đó trong dòng dõi vua Ngô (có chỗ nói là vợ bé của Ngô Xương Văn). Để thôn tính cánh quân Ngô Nhật Khánh, Đinh Bộ Lĩnh đã lấy luôn mẹ của Ngô Nhật Khánh làm vợ (cái này sử cũng ghi là vua Đinh “lấy mẹ Nhật Khánh”).

Bà này về sau sinh ra Đinh Hạng Lang. Còn Ngô Nhật Khánh là anh cùng mẹ khác cha với Đinh Hạng Lang.

Việc Đinh Tiên Hoàng thay vì thôn tính cánh quân Ngô Nhật Khánh bằng quân sự, ông đã thôn tính bằng bịên pháp hôn nhân. Điều này đã gây ra một đống tai họa về sau.

Ngô Nhật Khánh đâu phải người hiền lành gì. Thế lực của Khánh hơi bị mạnh. Tuy về với nhà Đinh nhưng lực lượng vẫn cài cắm ở khắp nơi. Trong triều đình thì Khánh có mẹ là hoàng hậu, lại có em là con trai vua. Khánh ra vào cung vua dễ như đi chợ. Lại là con nhà dòng dõi nên thu phục nhân tâm trong triều không phải việc khó. Lại là người lớn tuổi hiểu biết, Khánh cũng biết một ngày nào đó có cơ hội lên làm vua thì cũng phải dựa vào ngoại bang để có lực lượng quân sự. Do nhà Tống rất thân thiết với Đinh Liễn nên Khánh chỉ có cách duy nhất là lén đi lại với quân Chiêm Thành.

Động tác đầu tiên trong chiến dịch cướp quyền của Khánh là cùng với mẹ lúc mật lúc ngọt ép vua Đinh phong Hạng Lang (mới có vài tuổi) làm thái tử. Nếu Hạng Lang làm thái tử, vua Đinh chẳng may chết thì chắc chắn mẹ Hạng Lang lên Thái Hậu còn Nhật Khánh nhắm chắc chức phó vương.

Ai ngờ mưu này bị Đinh Liễn đọc vị hết. Nhưng Đinh Liễn chưa kịp can ngăn vua cha thì sau một cơn mây mưa mặn nồng mà lâu lâu mới có (tại già rồi), vua Đinh phong cho Hạng Lang làm thái tử.

Đinh Liễn vốn tài giỏi, nhìn xa trông rộng, nhận ra ngay sự nguy hiểm của vấn đề. Không còn cách nào khác, Liễn phải xuống tay giết em. Nhận cái tiếng xấu về mình mà cứu đại cục.

Dân Việt thủa đó vốn chưa biết đến các kiến thức giáo điều của Nho Khổng nhảm nhí, thường lấy chính nghĩa để xét sự việc, nên không kết tội Đinh Liễn nhiều. Ngay cả vua Đinh cũng không trừng phạt Đinh Liễn. Mặc dù vậy, để sám hối, Đinh Liễn đã dựng hàng trăm cây cột trên đó có khắc kinh phật bằng tiếng Phạn và sử dụng nhiều câu chú Đà La Ni.

Còn Ngô Nhật Khánh thấy mưu to đã hỏng liền chuyển qua mưu nhỏ. Vốn trong triều lúc đó có viên nội quan tên Đỗ Thích hơi bị mái. Ngày nay gọi là Gay. Ngô Nhật Khánh vốn dung nhan đẹp, ăn mặc thời trang, ăn nói ngọt nhạt, đã gạ gẫm mua chuộc Đỗ Thích. Đỗ Thích được giai đẹp chiều chuộng thì Ngô Nhật Khánh thì bảo gì mà chả làm. Một hôm Đỗ Thích ngủ gật, miệng há, nước dãi chảy dòng dòng, Ngô Nhật Khánh bắt con đom đóm thả vào mồm. Thích giật mình tỉnh dậy, tưởng nằm mơ thấy sao chui vào bụng liền kể cho Khánh. Khánh phán ngay đây là số làm vua. Thích mà giết được vua, Khánh sẽ kêu gọi lực lượng phò tá cho Thích lên ngai vàng. Coi như con cháu Ngô Vương phò tá cho nội quan họ Đỗ lên ngôi. Thích nghe sướng quá làm liền.

Mọi việc sau đó như ta đã biết.

Còn Ngô Nhật Khánh sau khi tin chắc Đỗ Thích sẽ ra tay, bèn trốn ngay qua Chiêm. Đợi tin vua Đinh băng hà là mượn quân Chiêm về đánh Lê Hoàn ngay lập tức. Mỗi tội đi đường biển, gặp bão nên chết ráo cả. Việc Khánh qua Chiêm và quay về rất sớm so với thời điểm nhà Tống khởi binh đánh Lê Hoàn chứng tỏ Khánh đã tính toán mọi việc từ sớm và rất kỹ. Khánh liên lạc với Chiêm Thành chuẩn bị lực lượng sẵn sàng để vua Đinh chết là Khánh qua bên đó dẫn quân về được ngay. Nhưng số phận quả thực không bao giờ nương tay với những kẻ mượn sức ngoại bang dày xéo quê hương.

(Cũng có 1 giả thuyết khác cho rằng kẻ chủ mưu là Nguyễn Bặc, thông đồng với mẹ Hạng Lang để giết vua thông qua nhân viên dưới quyền là Đỗ Thích, sau đó giết người diệt khẩu. Tuy nhiên cái này nghe vô lý. Nếu Nguyễn Bặc có làm phản thì cũng phải có Ngô Nhật Khánh dính dáng vào. Đại để là biết rằng giết vua Đinh xong thì vẫn còn Lê Hoàn nên Nguyễn Bặc sẽ đánh Lê Hoàn bằng một ngả, Nhật Khánh đánh Lê Hoàn từ ngả khác bằng quân mượn của Chiêm. Nhưng do Nhật Khánh bị bão đắm tàu nên Nguyễn Bặc không địch nổi Lê Hoàn và tử trận)

* Hic: Cám ơn bạn SGnese đã sửa hộ chính tả. Nhân tiện cũng đã sửa các câu lủng củng.

Hôm nay có một bạn gọi điện thoại đến (tài nhỉ, biết cả số di động của 5xu). Xưng tên là MacDue. Nói là comment mãi không được nên sẽ gửi qua email. Dưới đây là comment của bạn ấy. À, bạn này lại còn mày tao nữa chứ.

Tao submit comment mãi mà không được. Thôi gửi cho mày vậy.Ngô Nhật Khánh chỉ là bà con với Ngô Quyền thôi. Anh Quyền ly hương, bôn tẩu giang hồ, nên con cháu khởi nghiệp ngoài tứ xứ. Còn Khánh chắc là con ông anh, ông em gì đó của Ngô Quyền, cắm chốt ở làng để hương hỏa ông bà, nên lãnh địa cát cứ của Khánh là vùng Đường Lâm, Sơn Tây, vốn là quê của Ngô Quyền (và cả của Phùng Hưng trước đó).Cuộc hôn nhân giữa Đinh Tiên Hoàng và mẹ Nhật Khánh mang nặng tính chính trị, nhằm giúp nhà vua thâu tóm một sứ quân bằng biện pháp phi quân sự. Lấy mẹ Khánh xong, Tiên Hoàng còn cho Đinh Liễn lấy em Khánh, và gả con gái mình cho Khánh để đan dày thêm mối quan hệ giữa hai họ Đinh, Ngô. Mẹ Khánh bởi vậy chắc cũng hơi bị “giừ”, tuổi cỡ xêm xêm Tiên Hoàng, khó mà đẻ Hạng Lang (lúc Hạng Lang sinh thì Tiên Hoàng cũng đã U55).

Đỗ Thích là nhân vật thực hư không rõ ràng. Ngay cả cái tên Thích cũng mang tính phiếm chỉ vì dùng chữ Thích trong “thích khách” (assassin). Ngày xưa làm vua lúc nào cũng nơm nớp sợ bị giết. Tiên Hoàng có thằng hầu tên là assassin thì thể nào chẳng chột dạ. Nếu không chấm dứt ngay hợp đồng lao động với nó thì chắc chắn cũng đổi tên cho nó rồi (vua Trần gì gì về sau cũng chê tên của người hầu là Bùi Mộc Lạc (cây đổ) là gở, nên đổi tên khác. Truyền thống này còn tiếp nối đến tận thời cụ Hồ). Đỗ Thích là hoạn quan, không có vây cánh mà bầy đặt giết vua cướp ngôi, e rằng hơi vô lý. Chuyện “giấc mơ nuốt sao Bắc Đẩu” chắc là do bị Nguyễn Bặc bức cung, đánh đau quá nên khai đại. Túm lại, Đỗ Thích là thích khách, nhưng hành động theo chỉ đạo của ai? Lê Hoàn? Dương hoàng hậu? Ngô Nhật Khánh? hay thằng cha nào khác?

Bác 5xu cho rằng sứ mệnh của Đỗ Thích là do Ngô Nhật Khánh giao phó cũng có lý của nó. Kỳ án trong lịch sử xưa nay vô thiên lủng, sử gần như từ năm 1945 đến nay mà còn tù mù, thì sử xa như thời mới khai sáng nền độc lập tận thế kỷ thứ X thì ai mà làm rõ được.

Nhân tiện comment entry về Lê Hoàn. “Đại hành” là tên chung chung để chỉ vua, hoàng hậu, hoàng hậu lúc mới thăng, chưa táng vào lăng. Lúc này tự quân và quan lại mới luận xem lúc sinh thời nhà vua có làm nên cơm cháo gì không, nếu có công tích thì gọi là Văn, Võ, Thánh, nếu vô thưởng vô phạt thì là Nhân, Minh, Huệ, Duệ, ác thì là Ai, Lệ, chết yểu thì gọi là Thiếu, v…v… Lê Hoàn không lập thái tử, nên lúc ông chết đi đám con cháu mải tỉn nhau khiến đất nước vô chủ trong 8 tháng. Triều đình vì vậy cũng chẳng còn bụng dạ đâu mà bàn chuyện đặt tên thuỵ, thành ra khổ thân nhà vua chết dính với cái tên đại hành. Thế nên về sau có thằng xứ Tàu sang ta dè bỉu chê dân Việt trình văn minh “lùn”, không biết đường mà đặt tên cho vua. Lẽ ra dân ta ngày nay có đem tên của nhà vua đặt làm tên đường phố thì nên đặt là Lê Hoàn, hay Lê Tiên chúa hay gì gì đó thì hợp lý hơn là Lê Đại Hành nhiều.

Advertisements

About Blog của 5xu

Một con sông sắp cạn dòng
Bài này đã được đăng trong nhảm và được gắn thẻ . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.