Để đọc hiểu Kundera và Haruki

Để đọc hiểu Kundera và Haruki

Làm sao để đọc hiểu hai đại gia này. Rất dễ thôi. Đọc sách của họ. (Ít nhất là đọc các bản dịch tiếng Việt đã được xuất bản)

Sách của họ viết ra để làm say mê bạn đọc và tất nhiên là bạn đọc không khó khăn lắm để hiểu họ.

Văn của Haruki có thể xếp vào lọai hiện thực hay siêu hiện thực. Rất hiện đại, pop và thời trang. Cực kỳ bay bướm, giàu hình ảnh. Người ta gọi là music of words. Ý tưởng, tuyến truyện, xung đột, thắt nút, mở nút, triển khai chủ đề đều hết sức ngẫu hứng tuy điểm đầu và điểm kết đều được tác giả “sắp đặt” trước. Ảo giác và mộng mị rất nhiều. Hiện thực cũng rất nhiều. Các đọan hội thọai đều bình dân và dễ đi vào lòng người. Chiều sâu triết học trong văn Haruki không rõ nét, nhưng tính nhân bản, đấu tranh Thiện Ác, giằng co Sự Sống- Cái Chết lại hết sức rõ ràng.

Văn của Kundera không biết xếp vào loại gì. Rất giống văn học cổ điển châu âu với bố cục chặt chẽ (nhưng phi hiện thực). Tư tưởng triết học tràn ngập. Dòng “hiện sinh” ảnh ưởng rõ nét. Văn của Kundera minh triết, mạch lạc và hài hước. Không khai thác nội tâm quá nhiều nhưng tự sự và mô tả hành vi lại hết sức sâu sắc và ấn tượng. Hội thọai rất “trí thức đỉnh cao” với nhiều lập luận và tự sự giàu tính triết học. Không có ảo giác nhưng có nhiều giấc mơ để bạn đọc giải mã. Các nhân vật thực nhưng suất hiện siêu thực, đi từ thế kỷ này lộn qua thế kỷ khác để gặp nhau, đi từ trong tiểu thuyết ra đời thực để sống, còn tiểu thuyết lại nằm trong tiểu thuyết. Triển khai ý tưởng, sắp đặt tuyến truyện, bố trí xung đột, thắt nút mở nút trong tiểu thuyết của Kundera đều được tính toán và sắp đặt hết sức chuẩn và tinh xảo. Chiều sâu triết học tất nhiên là rất nhiều nhưng rõ nét hơn cả là câu hỏi cho sự tồn tại của mỗi cả thể hiện thực trong cuộc sống hiện đại vốn bị kìm kẹp đè nén (cả về chính trị) và khát khao giữ lại/nhân bản để bảo tồn vĩnh viễn cái cái tôi hiện thực của mỗi con người.

Đại khái Haruki giống như nhạc Jazz chơi kiểu avant-garde còn Kundera thì rặt cổ điển Châu Âu.

Như đã nói ở trên, văn của họ viết ra để người khác đọc chứ không phải đánh đố nên không phải là khó hiểu lắm lắm. Tuy nhiên để nhìn được tác phẩm của họ ở nhiều chiều không gian khác nhau cũng cần phải có một background nào đấy. Dưới đây là một vài “chiêu thức” nhỏ.

Cryptomnesia

Đây là một thuật ngữ chỉ một hiện tượng liên quan đến ký ức bị lãng quên hay buộc phải quên từ trong quá khứ rất xa bỗng vô tình quay lại bộ não và hiện ra như một ý tưởng mới mẻ. Một nhạc sỹ hồi bé tí hay nghe chèo, đến lúc lớn một tí thì vượt biên qua Mỹ. Ký ức về nhạc chèo và bong đêm trên thuyền vượt biên có thể một đêm nào đó bất ngờ quay lại và gợi cảm hứng để nhạc sỹ sáng tác ra một bản nhạc hay. Carl Jung (đàn em của Freud) dùng hiện tượng này để giải thích tính sáng tạo xuất thần. Tuy nhiên trong văn học và nghệ thuật thì hiện tượng này rất dễ bị dính qua phần “ăn cắp”. Chính Paul khi trong đêm khuya vắng bất ngờ nghĩ ra giai điệu của Yesterday và ghi lại thì sáng hôm sau vẫn không dám tin là của mình mà cứ sợ là Crypomnesia. Anh này đi hỏi bao nhiêu người là cái giai điệu đấy đã ai nghe thấy chưa, ai cũng bảo chưa thì anh ta mới dám cho rằng Yesterday là của mình.

False awakening

Hiện tượng người đang nằm mơ nhưng lại tưởng mình đã thức giấc rồi. Cái mà họ đang mơ nhưng họ tưởng là hiện thực. Nếu awake kiểu này kéo dài thì sẽ giống như mộng du, người nằm mơ thực hiện các hành động hiện thực (đi lại, bật TV..) rồi quay lại giường ngủ tiếp. Não và thần kinh của người ở trạng thái này được kích họat cao độ, cao hơn trong đời thường.

False awakening có thể chuyển tiếp qua pre-lucid dream thay vì người nằm mơ thôi mơ và ngủ bình thường.

Lucid dream

Người nằm mơ biết là mình đang mơ. Tức là họ nhận thức rõ mình đang ở thế giới hiện thực còn cái đang xảy ra mà mình thấy (trong ảo giác) là mơ mà thôi.

out-of-body experience

Ở trạng thái bị dồn nén đặc biệt hoặc trong cơn nguy kịch cận kề cái chết, phần hồn có thể thoát xác và quan sát cơ thể của chính mình từ phía bên ngoài. Cái này không phải là mơ mà là trải nghiệm giống như mơ của con người ở thời điểm nguy kịch hoặc dùng ma túy. Kết thức của OOBE thì có thể trạng thái cơ thể tinh thần có thể chuyển qua lucid dream rồi tỉnh lại. OOBE tồn tại rất ngắn nhưng rực sáng, soi rọi phần hồn rất nhiều (những người thoát chết thường thành con người khác).

Shared Dreaming

Hai người khác nhau, ở hai nơi khác nhau lại cùng chia sẻ với nhau một giấc mơ giống nhau ở cùng một thời điểm.

Advertisements

About Blog của 5xu

Một con sông sắp cạn dòng
Bài này đã được đăng trong sách. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.