Dân Vũ

Nhiều người thắc mắc là tại sao dân Việt lại có dân ca mà không có dân vũ.

Hay nói cách khác, điệu múa đặc trưng (nếu có) của người Việt là điệu múa nào?

Có thể một ngàn năm bắc thuộc đã làm xói mòn một điệu múa, lẽ ra đã trở thành dân vũ của người Việt, ít nhất là dân vũ của người Việt cổ.

Continue reading

Sống và Yêu, Like và Unlike

Sống là đôi chút mơ màng

Yêu là đôi chút thở than một mình

*

Sống là cục tác lá chanh

Yêu là ủn ỉn đưa hành cho nhau

*

Sống là đôi lúc lan man

Yêu là đôi lúc lang thang một mình

*

Sống là một sự bắt đầu

Yêu là một sự từ lâu đã thành

*

Sống là có phút để dành

Yêu là có phút tanh bành cả ra

* Continue reading

Chuyện Hiến Pháp

Khi trang mạng “Cùng Viết Hiến Pháp” của GS Châu và GS Sơn ra đời, tôi cũng không ý thức được giá trị của trang web này ngay với cá nhân mình. Lúc đầu thì theo thói quen, thấy trang web có giá trị thì hì hụi đi phát tán. Sau thì tranh thủ những lúc trong máu không có cồn (đang tất niên hội hè miên man) đọc các bài viết trên đấy.

Bỗng giật mình nhận ra, lần duy nhất trong đời mà tôi học một thứ gọi là văn bản luật, là cái hôm thi bằng lái xe.

Còn thì không thể nhớ ra dù chỉ một lần được học, hay được giảng, hoặc thậm chí là được giới thiệu về hiến pháp trên lớp học.

Thậm chí, cũng chưa một lần có ý định tự  tìm cái bản hiến pháp của nước mình về rồi tự đọc.

Bỗng ngộ ra rằng, cái gì mà không có thực chất, chỉ là hình thức, thì sự tồn tại của nó có cũng như không.

Bỗng vì lý do gì đó, hiến pháp của nước mình bất ngờ không còn tồn tại, thì mọi thứ vẫn hoạt động bình thường, chả có gì suy chuyển.

Thế thì tức là nếu làm ngược lại, sửa nó cho thật hay, thì cũng chẳng suy chuyển được cái gì.

Chuyện Hiến pháp tự nhiên tréo nghoe ra như vậy, đành phải ôm sách về nhà tự nghiên cứu.

Không rõ từ nguyên chữ Hiến-Pháp trong tiếng Việt là gì, nhưng rất may là sách có nói chữ Constitution, là do chữ Constitutio của chữ Latin, đi qua tiếng Pháp, rồi mà thành. Chữ này có nghĩa là quy tắc (regulations and orders). Continue reading

Con đường của Rồng

Gần đây có ba event liên tiếp ở Sài Gòn. Có một điểm thú vị là các event này (do IPL, Trung nguyên và Trung ương Đoàn tổ chức) đều có các chủ đề khá lớn lao: Đánh thức con rồng ngủ quên, Châu chấu đá voi, Nhân hiệu Việt… Diễn giả ở các event này là những người Việt khá nổi tiếng, từ nước ngoài về như Vũ Minh Khương, Giáp Văn Dương, giới nghệ sỹ như Dương Thụ, Quốc Trung, giới kinh doanh như Võ Quốc Thắng, Đặng Lê Nguyên Vũ, giới kinh tế như Trần Đình Thiên, Võ Đại Lược, các học giả như Bùi Văn, Hồ Ngọc Đại, Tôn Thất Khiêm …

Thực sự, có vẻ như nhiều người, ở nhiều thế hệ khác nhau, ở các nhóm xã hội khác nhau, đang xoay xở tìm tòi sự đột phá, hay một lối thoát ra để vươn lên, không chỉ cho cá nhân mình, mà còn cho cả một thế hệ, cả đất nước.

Trong các sự kiện này họ tổ chức rất nhiều các cuộc trao đổi, đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm, nhưng suốt mấy buổi kiên nhẫn ngồi theo dõi, vẫn chưa thấy ai đặt ra được các câu hỏi cốt lõi.

Khó mà biết câu hỏi nào là câu hỏi cốt lõi, tuy nhiên nếu nhìn sâu vào thực trạng xã hội hiện nay, nhìn vào thực trạng của các xã hội tương tự trong quá khứ, cũng sẽ nảy ra những câu hỏi mà câu trả lời cần rất nhiều suy nghĩ. Sau đây có thể là một số câu.

Đầu tiên câu hỏi về niềm tin, về tương lai phía trước của đất nước: Liệu Việt Nam có thực sự trở thành Rồng?  Hay không thể nào thành Rồng? Nếu niềm tin là Việt Nam sẽ hóa rồng, thì cách nghĩ và cách làm sẽ khác, nếu niềm tin là không thể hóa rồng, sẽ phải nghĩ hướng khác, làm cách khác.

Để biết Việt Nam có trở thành Rồng hay không, việc đầu tiên là phải quay lại để nhìn về lịch sử, xem chúng ta có thực sự mang trong mình dòng máu của Rồng hay không? Và quan trọng hơn, để nhìn vào quá khứ, đã có giai đoạn lịch sử nào chúng ta mang hình bóng của một chú Rồng con?

Câu hỏi tiếp theo, là hàng triệu người Việt Nam hiện có lý tưởng, chí hướng gì chung không? Lý tưởng ở đây không phải là lý tưởng có nguồn gốc từ một chủ nghĩa hay triết thuyết nào đó, là những thứ trong suốt lịch sử của mình, cho đến đến tận ngày nay chúng ta vẫn phải đi vay mượn. Phần nhiều những người cùng chí hướng (đồng chí) đi theo những lý tưởng ấy, cho đến nay cũng không còn tin vào lý tưởng mà họ đã từng tin, không còn tin vào đồng chí của mình, tức là gọi là “đồng chí” mà lại không cùng chí hướng.

Continue reading

Pháp quyền lúc tỉnh lúc say

Cách đây mấy năm tôi có thuê một cái nhà ở cuối đường Pasteur, trong hẻm, phía sau Phở Hòa, Phở Ngân.

Tận cùng của đường Pasteur là ngã ba: đường Trần Quốc Toản cắt Pasteur.
Trần Quốc Toản là đường một chiều. Đi hết Pasteur, tới Trần Quốc Toản là phải quẹo tay trái để đi ra Nam Kỳ.

Của đáng tội, nếu quẹo tay phải, đi ngược chiều vài chục mét, thì lại ra Huỳnh Tịnh Của, và cố đi một chiều một đoạn ngắn nữa, là ra Hai Bà Trưng. Nên khúc đấy, dù có biển một chiều, nhưng nhân dân vẫn đi như là hai chiều vậy.

Gần cái ngã ba ấy có một đại lý bia. Đại lý bia có một cái sân. Dân nhậu quen vẫn tới đó ngồi làm vài chai mặc dù chỗ đấy gần như không có mồi nhậu. Tôi thường hẹn bạn bè ngồi đấy.

Có lần uống cũng quay quay, tôi và bạn gái tôi lững thững đi bộ về. Thấy các anh cảnh sát giao thông đứng tụt vào sâu trong khúc một chiều Trần Quốc Toản. Các xe máy vô tư quẹo phải đi vào khúc một chiều như mọi ngày, và liên tục rơi vào tay các anh công an. Continue reading

Di sản ngôn ngữ của quân đội Tây Sơn

Nhã Nam và Tri Thức vừa tái bản cuốn Lịch Sử Nội Chiến Việt Nam của Tạ Chí Đại Trường. So với bản đầu tiên (1973) và bản thứ hai (NXB Công An) thì lần tái bản này có thêm một số bài viết mới (sau năm 2000) của Tạ Chí Đại Trường.

Đây là một cuốn sách rất nên mua, vì nội dung và cách nhìn thú vị, cực kỳ độc đáo của tác giả. Chứ không phải vì, nói như các bố hợm chữ với hợm sách, rằng đây là cuốn sách quan trọng của một tác giả quan trọng hehe.

Hôm qua nằm đọc lại cuốn này. Mới nhớ ra hai ý đã định triển khai từ lâu, mà cứ lười khai triển.

Một là cách người miền nam sử dụng từ cha hoặc cha nội làm đại từ chỉ ngôi lâm thời (ngôi thứ hai và thứ ba). Kiểu: “Thôi uống đi, xạo quá cha nội” cho ngôi hai; hoặc “Thằng cha/Cha nội/Chả đó thật là lựu đạn” cho ngôi ba. Đây là di sản “tiếng nôm nói” của quan quân Tây Sơn đời đầu (nòng cốt là Chàm, quân cướp biển người Tàu và một ít Khmer, Bahnar); quân lính và tướng của Tây Sơn sau này (sau 1792) đào ngũ và đi theo Nguyễn Ánh ở chính quyền Gia Định. Continue reading

Thọ Xương là Thọ Xương nào?

Đi trên phố Phủ Doãn, nếu để ý sẽ thấy một ngõ khá to nằm giữa Ấu Triệu, Ngõ Huyện và xa hơn một chút là phố Chân Cầm.

Nói Chân Cầm chắc nhiều người sẽ nhớ đến hàng miến lươn và đặc biệt là bia Sửu, nay đã chuyển địa điểm. Ngõ Huyện thì hồi trước là karaoke, nay là cà phê, đầu ngõ phía Lý Quốc Sư là hàng cháo sườn buổi chiều rất là đông khách.

Còn Ấu Triệu thì quá nổi tiếng nhờ …Nhà Thờ và các quán cà phê như La Palace và các hàng trà chanh chém gió góc Lý Quốc Sư.

Nhưng cái ngõ kia thì ít người để ý , vì nó chẳng có gì đặc biệt, ngoài cái tên: “Ngõ Thọ Xương”. Continue reading

Cứ đi rồi mãi vẫn chưa đến

Cứ đi rồi mãi vẫn chưa đến là tiểu thuyết một câu đầu tay của tác giả trẻ anh Năm.

Với bố cục không cân xứng chỉ có ba chương dài ngắn khác nhau, cuốn tiểu thuyết cố gắng mô tả các chuyển biến tâm lý đằng sau nội tâm không chỉ của một con người mà cả một dân tộc. Chương đầu rất ngắn gọn và quyết liệt với hai từ “Cứ đi” thể hiện quyết tâm non trẻ, nông nổi nhưng có phần sắt đá và mù quáng của những người dường như phía sau không còn một mẩu không gian để lui gót. Chương sau lãng đãng kéo dài với ba từ “rồi mãi vẫn” như muốn thể hiện sự khắc khoải hy vọng của cố gắng và chờ đợi, trong đó có mơ hồ sự mệt mỏi của thời gian. Chương cuối với hai từ phù phàng “chưa đến” là sự tỉnh ngộ, vỡ mộng khi biết những gì mà người ta đi để đến hóa ra có khi lại là cái để đến rồi đi. Nhưng trên tất cả, sự kết nối hoàn hảo của cả ba chương, lại lấp ló sự lạc quan ở phía sau của bao nhiêu trải nghiệm.

Cuốn tiểu thuyết một câu “Cứ đi rồi mãi vẫn chưa đến” đã động đến những đề tài lớn của nhân loại. Là tình yêu, là tiền bạc và cả sự kiếm tìm văn minh của một dân tộc.

“Cứ yêu đi rồi mãi vẫn chưa cưới” là một tuyến truyện phụ nhưng bắt đầu và kết thúc cùng với cuốn tiểu thuyết. Nó dẫn bạn đọc đi qua số phận của những kẻ yêu nhau bất chấp sự ngăn cản đến thù hận của hai dòng họ. Họ yêu nhau và hướng về phía trước cứ như đằng sau họ là vực thắm của hận thù đang đuổi theo để nuốt từng bước chân hối hả của tình yêu. Thế rồi, mãi mà đám cưới chưa đến, khi mà tình yêu có lúc mệt mỏi muốn lụi tàn, còn những kẻ tình nhân đôi khi chỉ muốn đứng lại, nhắm mắt và buông mình vào vực thẳm cô độc, nhưng họ vẫn tiếp tục yêu và chấp nhận rằng đám cưới vẫn mãi chưa đến. Một tình yêu luôn ở giữa tuyệt vọng buông xuôi và vô tư lự tiến lên. Cũng có thể độc giả sẽ cho rằng, đám cưới sẽ kết thúc tất cả, đầu tiên là kết thúc ngay cuốn tiểu thuyết một câu rất hấp dẫn này. Continue reading

Chuyện xăng dầu

Hôm qua buổi tối đổ xăng ở cây xăng Pasteur, cô gái bên cạnh lúc trả tiền, đưa tiền cho chị bơm xăng bằng hai tay. Hai tay cầm tiền đưa. Phải một nghìn năm rồi mới thấy động tác lễ phép như thế. Bèn nhìn cô gái, thấy không xinh lắm, nhưng rất trẻ, chắc còn đi học. Còn cái xe cô đi thì ngược lại, già lắm.

Continue reading

Chuyện tuổi tác

Hôm nay trên skype có một cái thông báo sinh nhật của anh bạn tôi, anh Chak , một fan cuồng của Camcau (fan kia chính là TA Evan ngày nào). Thông báo này rất ngắn gọn: Just turned 40.

Hồi  còn trẻ dại, tôi thường đi vào quán bar cùng những cô bạn gái còn trẻ hơn nữa, tuổi mười chín đôi mươi, vai trần ngực cũng suýt trần. Sau vài vòng rượu mùi, và đôi khi có cả mùi cỏ, các anh tây bắt đầu sáp lại làm quen. Có lần một anh tây khi phải xưng tuổi, đã thốt lên nửa chua chát nửa cay đắng, như một cảnh đặc trưng tách ra từ Sex and the City: tôi forty-fucking-five.

Cũng gần gần hồi đó, khi tôi chuẩn bị sinh nhật tuổi ba mươi, anh Hoài Galaxy (vốn hơn tôi một con giáp) có lần chạy lạch bạch từ cubic của anh ra chỗ tôi, tuột cả giày, bảo tôi giọng nửa đùa nửa sợ hãi: Văn ơi, em đừng bao giờ nói với anh là em sắp ba mươi tuổi nhé.

Thế rồi sau đó mấy năm, khi đi chơi với các cô bạn trẻ, chân rất trần, tôi bị hỏi năm sinh. Khi có câu trả lời, một cô bảo: thế thì anh kém mẹ em có mấy tuổi. Một cô khác khi chia tay ở chân cầu thang có nói: Khi nào em 19 tuổi, em sẽ dẫn anh đến gặp bố mẹ em. Tất nhiên các cô ấy đều trẻ và bồng bột, chỉ vài tháng sau, khi sinh nhật tuổi 19, hình như cô đã đi với một thanh niên 17 tuổi tay trong tay đầy âu yếm.

Continue reading