Từ lúc mở mắt thức giấc đến lúc tắt đèn kéo chăn lăn quay ra ngủ, mỗi ngày ta làm bao nhiêu việc, trong đấy có những việc thuộc về nếp quen. Những nếp quen có ích dần lan tỏa từ người này qua người khác, từ cộng đồng này qua cộng đồng khác. Nề nếp lan truyền rộng rãi từ vùng này qua vùng khác như vậy được gọi là Phong.
Trong một năm ta thực hiện bao nhiêu việc lễ nghi phép tắc, những việc ấy cha mẹ ông bà đã từng làm y như thế, từ bao đời nay. Những thói quen truyền qua nhiều đời như thế được gọi là Tục.
Phong tục, một khái niệm quen thuộc gần gũi, gắn bó với cuộc sống thường ngày, vậy mà cũng vẻ như ẩn chứa bên trong hai yếu tố: không gian và thời gian.
Có phải chăng bởi con người sinh ra tức là tồn tại trong lòng vũ trụ. Và một phần của Vũ Trụ chính là Con Người.
***
Đứng trước một bức tường khổng lồ, rộng mênh mông và cao vô tận, ta bất chợt nhận ra trước mặt mình một cánh cửa. Bên kia cánh cửa là gì?
Bức tường có bề dày, bằng bề dày của hàng gạch, nhưng so với bề mặt khổng lồ thì bề dày này coi như mỏng dính. Mở cửa và đặt chân lên ngưỡng, ta như hòa mình vào cái mặt phẳng mênh mông của bức tường, chỉ cần nhích lên một chút dường như ta sẽ “thoát” sang một không gian xa lạ.
Bắt chước Carl Sagan, ta giả định ở mặt tường bên kia là những con người-bò-sát cả đời chỉ bò ngang dọc trên mặt bức tường và chỉ nhìn thấy những gì nằm mặt phẳng ấy. Đối với họ thế gian này chỉ là mặt phẳng hai chiều và họ chỉ nhìn được những gì xuất hiện cái mặt phẳng mênh mông ấy
Thế rồi ta, sau một lúc ngập ngừng trên ngưỡng cửa, đã dũng cảm nhích một chút, và thế là từ bên không gian bên này, ta đột ngột xuất hiện ở mặt phẳng tường phía bên kia. Với ta, đây chỉ là sự dịch chuyển nhỏ trong không gian ba chiều quen thuộc của mình. Còn với những người-bò-sát bên kia, sự xuất hiện của ta tựa như từ trên trời rơi xuống. Những con người bò-sát chỉ biết đến không gian hai chiều ấy sẽ không thể nào hiểu được tại sao ta đột ngột xuất hiện trước mặt họ. Thậm chí ta có thể xuất hiện bất cứ chỗ nào trên mặt phẳng ấy nếu như bức tường tồn tại vô số cánh cửa. Hoặc giả ta có cũng có thể bất ngờ biến mất ngay trước mũi họ như tan biến vào khí quyển vậy.
Ta có thể giải thích với họ: Chúng tôi đến từ chiều không gian thứ ba.
Tất nhiên họ sẽ rất hoài nghi về cái chiều không gian thứ ba ấy. Chiều thứ ba của không gian nằm ngoài nhận thức của những con người-bò-sát.
Với con người bình thường, tức là chúng ta, chiều không gian thứ tư cũng bí hiểm và không thể làm chủ được, y như chiều thứ ba của không gian đối với mấy ông người-bò-sát.
Thượng Đế cho con người cảm nhận được không gian ba chiều và sống ở trong không gian ấy. Thậm chí Thượng Đế còn cho loài người mặc sức di chuyển trong không gian: xuống đáy đại dương, lên cung trăng thăm chú Cuội. Con người có thể đến chỗ mình muốn, ví như một hòn đảo thơ mộng, cả chục lần ở nhiều thời điểm khác nhau trong đời. Thậm chí con người có thể quay ngược không gian trở về nơi xưa cũ để sống cùng ký ức dịu êm như những ngày thơ ấu.
Nhưng Thượng Đế không cho con người chiều thứ tư của không gian. Bởi nếu có chiều thứ tư như vậy, mỗi khi cuộc sống nặng trĩu mệt mỏi hay khổ đau, con người sẽ vứt tất cả ở lại để mở cánh cửa bất kỳ mà bước qua không gian khác.
Nếu nắm được chiều thứ tư của không gian, con người sẽ để lại phía sau một không gian ba chiều bê bết hỗn loạn và đầy dang dở.
***
Trong các sinh vật sống trên trái đất, thậm chí tính cả toàn vũ trụ, chỉ duy nhất con người được Thượng Đế cho khả năng đặc biệt: ý thức được thời gian.
Con người nhận thức được thời gian, chấp nhận sự trôi đi lặng lẽ và vô tình của nó, bên cạnh và trong suốt cuộc đời mình.
Continue reading →
Like this:
Like Đang tải ...
Học Thế Nào (How We Learn)
