Great Gatsby 3D và những thứ khác

Great Gatsby 3D

Biết nói gì về bộ phim này khi nhân vật chính đã chết y như trong truyện và còn nhân vật phụ hóa ra không được rõ nét.

Lẽ ra trước khi nói về bộ phim ta cần viết dăm điều (thuổng của tây) về cuốn tiểu thuyết. Phải thuổng của tây vì tiểu tuyết Great Gatsby dễ hiểu nhưng có những chỗ lại khá mù mờ. Cho đến bây giờ giới phê bình thượng thặng của tây vẫn còn thắc mắc tại sao nhân vật Nick Carraway (narrator) lại hâm mộ Jay Gatsby đến thế. Thậm chí họ còn hỏi nhau, cho đến tận bây giờ, là tại sao và nghĩa gì cái chữ Great ở trong cái tên Great Gatsby ấy.

Và cuốn Great Gatsby tôi đang có trong tay, phần truyện chỉ có 115 trang (đánh số riêng) mà phần giới thiệu (đầu sách) đã tới 19 trang (đánh số riêng) và chú giải cuối sách là 6 trang (đánh số nối vào truyện).

Bộ phim hầu hết là giống như trong truyện.

Nó kể về một thằng cha thượng lưu máu xanh tận gốc, tiền nhiều vô hạn (và là tiền cũ, old money) có thú vui chơi gái bình dân, hết hầu phòng khách sạn hạng sang lại đến mấy mụ ngoại ô trốn chồng lấm lem buôn bán, bỏ mặc vợ nhà giàu miền nam thượng lưu cô đơn trong nhung lụa. Nó kể về một thằng hạ lưu, quyết tâm đi lên bằng học hỏi phong cách và kiếm chác để khoe mẽ với đời, tiền nhiều vô hạn (và là tiền mới, new money, từ chứng khoán, cá độ và buôn rượu lậu).

Thằng thượng lưu có tất cả mà không kiểm soát được gì, bỗng nhiên, nhưng lại chẳng mất gì, cuối phim. Thằng hạ lưu tưởng như có tất cả, kể cả ảo mộng điên rồ với mối tình quá vãng, tất nhiên là trừ quá khứ là cái nó không thể mua được, hoặc cùng lắm là suýt mua được bởi một núi tiền và một quyết tâm phi thường. Nhưng cái kết cục, giống như sách tây nói mà tôi ăn cắp lại, rằng Great Gatsby không phải là câu chuyện về American Dream, mà là về cái sự corruption của American Dream. Và ngay cả trong cái mớ corruption khốn nạn nhất, người ta đến vì tiền và đi chẳng vì tình, mọi giá trị đảo lộn hết, thì giai nghèo vượt khó vẫn không bao giờ lấy được gái thượng lưu.

Đoạn hay nhất trong truyện, và cũng như trong phim, là cảnh hai gã đàn ông lắm tiền, chỉ khác nhau tiền cũ và tiền mới, tay chơi thể thao trường xịn ở New Haven và tay cựu sinh Oxford giả vờ, tay chồng và tay tình nhân, nhảy xổ vào nhau trong căn phòng hẹp, ngập khói thuốc và rượu …và dùng mồm để tranh cô gái Daisy một con gốc gác miền nam quý tộc.

Daisy hóa ra đã không hời hợt, dù chuộng lối sống phù phiếm và là tín đồ của hàng xa xỉ. Cô ấy đã không dám nói với chồng là cô không yêu cái tay quý tộc thô bỉ ấy, dù thú nhận công khai là có yêu Gatsby. Trong cái khoảnh khắc dồn nén và mịt mù ấy, cô ấy nhận ra mình đã yêu, dù không cùng lúc, cả Tom Buchanan và Jay Gatsby. Và cái khoảnh khắc cần phải lựa chọn, cô đã nói dối kẻ hạ lưu là Gatsby rằng sẽ đến với anh ta để làm lại quá khứ đẹp đẽ bị đánh mất, nhưng vẫn cho khán giả/độc giả tỉnh táo ngồi ngoài biết được cái phán quyết trong sợi tóc của mình:

“Oh, you want to much! She cried to Gatsby. “I love you now – isn’t enough? I can’t help what’s past.” She began to sob helplessly, “I did love him once – but I loved you too”.

Muốn quá nhiều. Quả thực, Gatsby luôn muốn quá nhiều, một lâu đài hoành tráng, một siêu xe, các mối quan hệ, các đại tiệc xa hoa. Cả Daisy nữa. Nhưng anh ta vẫn chưa thỏa mãn.

Trong tình yêu, khi “muốn quá nhiều” thì đó sẽ là dấu hiệu của sự kết thúc. Ác thay, câu đấy lại do chính người mình yêu nói ra.

Đoạn tiếp theo thuổng chi chit từ sách vở của Tây.

Bọn Tây nói Fitzgerald đã “learn” nhiều từ T.S.Eliot: cách viết symbolic và mythic. Phẩy tay mấy dòng là ra New York. New York ấy là một đô thị của một thời đại mới mà một chàng trai như Fitzgerald vốn lớn lên và quen thuộc với xe ngựa và đèn đường thắp gas, bỗng choáng ngợp trong kỷ nguyên của xe hơi, đèn điện, điện báo, điện ảnh, nhiếp ảnh và âm nhạc. Kỷ nguyên ấy được Fitzgerald đưa hết vào Gatsby: tòa lâu đài sáng choang ánh đèn, khách mời tiệc tùng là dân chơi và diễn viên Hollywood, nhân vật McKee tự nhận mình là kẻ chơi “artistic game” (chơi chụp ảnh), các billboard khổng lồ ở khu lao động ngoại ô, điện thoại, rượu và các tạp chỉ ảnh. Chưa hết, xung quanh Nick, Jay, Tom còn là chứng khoán, chính trị gia, cảnh sát, thế lực ngầm, các tay cá độ biết dàn xếp tỷ số, gái gọi cao cấp và nghệ sỹ nửa mùa.

Và thời điểm đó nền kinh tế Mỹ bắt đầu ở khúc quanh rẽ vào Đại suy thoái (Great Depression). Nó như được báo hiệu bởi cái chết cuối mùa hè của Đại Gatsby (câu này thì không thuổng của tây).

Cái mà Fitzgerald mô tả trong Great Gatsby, bọn phê bình Phương Tây nó còn tham chiếu vào cả một thuyết, của Thorstein Veblen tên là “The theory of the Leisure Class”. Đó là một xã hội vượt qua cả xã hội tiêu dùng, hình thành hẳn một giai cấp hưởng thụ có lý tưởng và ý thức hệ: Tự do và Mưu cầu hạnh phúc chính là sự tự do lựa chọn hàng hiệu, rượu ngon và loại gậy đánh golf.

(Great Gatsby Có cái gì đó rất giống Việt Nam những năm gần đây, chứng khoán, bất động sản, tiệc tùng, tiêu xài xa hoa, siêu xe, hàng hiệu, thiết bị di động đắt tiền, thú vui chụp choẹt, nhạc dân gian đương đại,internet, di động, ông bầu bóng đá, các trận đấu bốc mùi, cá độ trên mạng, hoa hậu làm gái gọi, các nghệ sỹ nửa mùa lên TV, các tay chơi golf và rồi tất cả cùng sụp đổ).

Đến đây kết thúc phần thuổng chi chit từ sách vở của Tây.

Tôi không hiểu lắm về TS Eliot, nhưng tôi biết Haruki Murakami bắt chước cách tả người tả cảnh của Fitzgerald. Cách tả ấy rất là photographic: bay bướm, ẩn hiện và giàu hình ảnh. Vốn rất thích cách viết cầu kỳ này, tôi rất tò mò trước khi xem phim, rằng họ sẽ dựng cảnh ra sao.

Cảnh tả Nick lần đầu bước chân đến tòa nhà của vợ chồng Tom và Daisy, anh bước vào phòng và nhìn thấy Daisy và bạn của cô là Jordan Baker.

“The only completely stationary object in the room was enormous couch on which two young women were buoyed up as though upon an anchored ballon. They were both in white, and their dresses were rippling and fluttering as if they had just been blown back in after a short flight around the house.”

Tả cuối bữa tiệc thả phanh trong căn hộ rẻ tiền mà Tom mua để hú hí và vui vẻ cùng tình nhân và đám bạn bè và nghệ sĩ nghiệp dư thuộc giới bình dân:

“The little dog was sitting on the table looking with blind eyes through the smoke, and from time to time groaning faintly. People disappeared, reappeared, made plans to go somewhere, and then lost each other, search for each other, found each other a few feet away”.

Những người làm phim đã làm được, thậm chí họ còn dùng cả thoại và lời dẫn y như trong sách. Có quá nhiều thứ để người làm phim để trổ tài dàn dựng. Và quá ít chỗ để diễn viên diễn ra chất của mình. Dẫu vậy, Carey Mulligan, Dicaprio, và cả McGuire nữa, đều đã có lúc diễn được chất của mình. Chỉ hơi tiếc nhân vật Jordan Baker, nhân vật kiêu kỳ, nổi tiếng mà trong truyện chỉ thoáng qua cho thấy là một kẻ ăn gian (trong thể thao) và không trung thực (trong cuộc sống), một nhân vật mà Nick đã suýt yêu: “Angry, and half in love with her, and tremendously sorry, I turned away”.

Trước khi bước vào rạp, tôi vẫn còn một tò mò nữa, Fitzgerald là người đã đặt ra từ “Jazz Age”. Những nhà làm phim, họ sẽ làm gì khi bây giờ là kỷ nguyên của Hip Hop và kỹ thuật số.

Jazz Age? Đã có Jazz. Đó là tiếng kèn trumpet da đen bên ngoài bữa tiệc bình dân của Tom Nick và lũ gái bình dân trong căn hộ rẻ tiền ngập tràn đồ đạc. Có cả Amstrong, nếu bạn nghe kỹ.

Thế nhưng tất cả chỉ là mở màn cho đôi tai của khán giả trước khi thổi bùng tất cả lên bằng thị giác và thính giác. Từ lúc nhạc nền khe khẽ là giai điệu của bản giao hưởng lừng danh của Beethoven, tức là lúc Nick mở cửa nhận giấy mời dự tiệc nhà Gatsby, đến lúc anh bước vào bữa tiệc bằng chính giai điệu ấy chơi bằng đại phong cầm mà dày chất fusion, rồi tất cả là nhạc, là múa hát, là rượu, là hào nhoáng xa hoa. Rồi bất ngờ, cho đến lúc ấy, Gatsby/Caprio xuất hiện bằng câu nói “I’m Gatsby” là âm nhạc của Gershwin (bản “Rhapsody in Blue” chơi cực kỳ hiện đại) kéo dài và bùng nổ cùng pháo hoa rực rỡ trong bữa tiệc.

Thế rồi sáng hôm sau, Gatsby lái siêu xe mui trần vàng rực, chạy điên cuồng chở Nick vào Manhattan. Lại là nhạc, là vượt qua các xe hơi đắt tiền và nhà giàu mới nổi, hai người băng qua cầu vào trung tâm New York. Camera lùi xa ra toàn cảnh, nuốt gọn cây cầu và lẩn quất dưới nhạc score là giọng của Alicia Keys với điệp khúc lừng danh “New York, New York” (Empire State of Mind).

Từ symbolic và mythic, photographic trên trang giấy, Fitzgerald và các nhân vật và thế giới tiêu xài sa ngã ngoại ô New York ngày xưa của mình, đã hoành tráng bước lên màn ảnh 3D trong tiếng nhạc vừa cổ điển vừa đẫm chất đương đại.

World War Z

Đây hình như lần đầu Brad Pitt đóng phim 3D, cho nên chị em nào thích anh Pitt đẹp giai thì rất nên đi xem. Lần cuối anh Pitt được chị em ào ào đi xem là anh ấy đóng Achilles, có 1 đoạn hở mông lúc tắm.

World War Z rất bất ngờ là giản dị, dù là phim hành động. Thật là một phong cách anti Tom Cruise.

Ngay cả Pitt diễn xuất cũng khá giản dị, mọi thứ đều khoan thai bình dị. Gần như không có chỗ nào lên gân lên cốt, dù là phim hành động giật gân câu khách. Thậm chí có đoạn anh này ở căn cứ quân sự Hàn Quốc, đi xem mấy cái xác chết và hỏi cung một tay bị bắt giam. Âm thanh ánh sáng, góc quay đều khiêm nhường cùng ánh mắt, giọng nói và diễn xuất của anh diễn viên này. Phim hành động rẻ tiền, mà đưa các kết nối cảm xúc có chất cinema, đòi hỏi diễn xuất của diễn viên như vậy, thật là sai so với công thức chung, nhưng cá nhân mình rất thích hehe.

Phim có nhiều tình tiết rất hài. Thế giới bị zoobie tấn công. Nước duy nhất cách ly an toàn là bọn Israel. Vì bọn này quá khôn và quái. Tuy nhiên lai rất ngu, vẫn tiếp nhận dân bên ngoài vào (ai quan tâm chính sách nhập cư của Israel sẽ thấy là rất thoáng). Thế là bọn Arap vào được, thoát khỏi Zombie, sướng quá bật loa phường lên cầu nguyện. Zombie trong phim này thì bị kích thích bởi tiếng động nên càng cầu nguyện ầm ĩ nó càng lao vào, thế là toi cái nước Israel. Tóm lại, Israel nếu có tèo thì chỉ tèo do bọn Arap mà thôi. Có một cô Israel thoát được và phải đi với anh Pitt đẹp giai. Nôm na là Do Thái có làm nên trò gì (ở đây là đi cứu thế giới) thì phải đi với Mỹ mà thôi. Ngược lại, anh Pitt đi cùng bao người mà cuối cùng chỉ có cô Do Thái này là đi với anh đến cùng giời cuối đất.

Còn có bọn để chống Zombie, chính phủ bèn nhổ mẹ hết răng 23 triệu dân đi, để khỏi cắn nhau mà lây bệnh. Chắc là Bắc Hàn đây. VN cũng nên làm cách này, nhổ hết lưỡi dân sẽ ngăn được virus dân chủ hehehee. Phim Mỹ nó lặt vặt như vậy, xem rất thú.

Các cô vợ cũng đừng gọi đt lăng nhăng cho chồng. Anh Pitt chỉ vì bị vợ gọi đt bất ngờ mà để lộ tí nữa thì bị Zombie ăn thịt. May quá thoát, nhưng đẩy anh sĩ quan chỉ huy căn cứ vào chỗ chết. Nhiều khi vợ cứ tưởng lo cho chồng mà hóa ra là đẩy ai đó vào địa ngục. Đoạn này hơi giống quả máy nhắn tin của anh cảnh sát cứng đầu trong Die Hard 2.

Phim này cũng giống Deep Blue Sea. Các nhân vật oách, được kỳ vọng cứu tất, đều ngỏm cả. Ở Deep Blue Sea, hai anh chàng giết hết cá mập và sống sót là một anh thợ và một anh đầu bếp suốt ngày cầu nguyện.

Lực lượng do quân đội Mỹ kiểm soát thực sự là bất lực trước Zombie. Các cá nhân cứu thế của phim này toàn là dân sự, UN, WHO, anh Pitt đẹp giai thì là dân thường do đã giải nghệ về hưu ở nhà chăm con. Chuyến máy bay kỳ quặc mang anh Pitt đến đích cũng là dân dụng. Cái này rất đúng kiểu một số phim Mỹ, ca ngợi người dân Mỹ trung lưu. Bọn Mỹ trung lưu dải của nó rộng hơn mình. Bill Gates, Steve Jobs khi là tỉ phú rồi, họ vẫn là những người Mỹ trung lưu. Gates đến giờ vẫn rửa bát sau bữa ăn tối. Jobs lúc sinh thời hàng tuần vẫn tự đi chợ, hằng ngày tự lái xe đến cty và làm việc nhà. Clinton, có lẽ là do quy chế cựu tổng thống, chứ ông này vẫn sống như một trung lưu. Vụ Monica là một cú trung lưu điển hình hehe. Bọn thượng lưu đâu có thế.

Anh diễn viên Pitt ở ngoài đời cũng vậy, cho dù hơi có chút diêm dúa của giới diễn viên đẳng quốc tế, nhưng những gì mà báo chí đưa tin về cuộc sống của vợ chồng anh ấy, thực ra vẫn là trung lưu. Họ vẫn tự làm các việc của gia đình, mà chăm sóc con là việc ưu tiên nhất mực. Trong phim này cũng vậy. Buồn cười nhất là con bé của anh Pitt trong phim, khi được bố sai đi tìm đồ trong lúc nguy cấp, nó tìm ra được 1 cây súng cho bố nó.

Nói chuyện dạy con. Bill Gates giàu và bận như vậy, vẫn kèm con học buổi
tối. Nhờ vậy mà anh ta tìm được các clip dạy học của cái anh lúc đó chưa nổi tiếng lắm là Khan. Sau đó như mọi người biết, gates, bỏ cho anh kia hình như 2 triệu dollar để làm Khan Academy, nay quá nổi tiếng trên toàn cầu. Tất nhiên Khan là một tay trung lưu ở Mỹ.

Ở VN, cũng như các nước XHCN cũ, tầng lớp trung lưu chưa có mấy, lại bị bào mòn bởi phát triển kinh tế thô bạo và bất bình đẳng thu nhập, + an sinh xã hội và hạ tầng cơ sở quá lởm. Tầng lớp này đang bị bào mòn đi nhanh chóng. Sẽ đến lúc mà sẽ bị bào mòn hết, chỉ còn dăm đứa giàu và toàn bọn nghèo.

Lúc đó, nếu có gì xảy ra, sẽ không có ai cứu thế giới đâu.

***

Hôm nay rất nhiều người vào FB để than là FB bị chặn không vào được. Hehehe.

Thấy Mikhail Thổ Quan kể chuyện đại gia Kangnam đi Vietjet vui quá. Mình cũng kể.

Lần đầu đi VJA là ngay khi bọn này mới khai trương đường bay. Hôm ấy bay HN SGN. Ghế sau là một anh, to mồm kinh, lên máy bay là anh ấy bô bô kể chuyện này, nói chuyện kia với cô ngồi cạnh. Toàn kiểu ôi đường băng to quá. Sao chạy trên đường băng xóc thế, chắc đường băng kém. Lúc sau thì bảo hay là do bánh máy bay.

Máy bay cất cánh được một tí thì anh lấy kẹo cao su ra mời xung quanh: cái này thấy bảo cất cánh mình nhai thì đỡ ù tai, mời mọi người. Mình cũng được mời một cái, rất khoái.

Bay được một tí thì anh lại oang oang cái mồm, hết chuyện này đến chuyện kia. Hóa ra cô ngồi cạnh anh cũng chả quen biết gì, mà anh nói chuyện cứ như là quen từ kiếp trước.

Máy bay gần hạ cánh thì có một cô ngồi dãy bên kia, cùng hàng với anh, bị nôn. Nôn hết túi nôn của cô rồi mà vẫn đòi nôn tiếp. Thế là anh này đi các hàng ghế khác, lấy túi nôn về cho cô này.

Máy bay hạ cánh, anh là người đầu tiên đứng phắt dậy lấy hành lý, rồi mở điện thoại gọi cho bạn (chắc ra đón ở sân bay) nói oang oang tiếp. Xuống cầu thang máy bay (không có tunnel), anh tay vẫn cầm alo buôn, tay xách đồ, xăm xăm đi ra … (chắc giống bến xe đò, xuống là đi ra cổng). Nhân viên phải chạy theo kéo lại.

Những người như anh này, làm bạn thì rất thú vị. Vì họ tốt, nhiệt tình, chu đáo và thân thiện. Các tật xấu kia đều có thể sửa được. Cũng như mình ngày xưa thô lậu, bạn bè cũng phải chỉ cho từng tí, từ cách cầm dao nĩa đến cách gọi rượu ở quầy bar. (Trong lời giới thiệu Hoàng Tử Bé bản mới, người ta cho tác giả cuốn này một thú chơi rất mấu là uống cả gin với uống cả tonic). Hoặc cũng như mình đi ăn với bạn, bạn vào quán gọi đồ hết ê cái này lai ới cái kia cứ oang oang. Cũng phải bảo bạn là xung quanh người ta nhìn mình như con khỉ, mày đang không phải ở VN đâu, mày gọi gì thì vẫy lại, nói khẽ thôi, thêm please cuối câu nếu thích (còn không thì thôi).

Mình chả sợ ai nhìn mình như con khỉ, nếu mình làm trò khỉ. Nhưng mà đứa khác làm trò mà mình bị nhìn, thì thôi, xin kiếu. Giống đi nhậu, có thằng nào không chịu uống, thì sau vài vòng phải lịch sự bảo nó biến mẹ đi. Vì cái lúc nhậu sâu sâu rồi, mấy thằng tỉnh nhìn mấy thằng say khác gì xem con khỉ hehehehe.

About these ads

One response to “Great Gatsby 3D và những thứ khác

  1. like kịch liệt bài viết này. Em vẫn thắc mắc vì sao mà bạn Gatsby bị chết, và chưa hiểu lắm vì sao có chữ great ấy, dù quả thực, câu chuyện đúng là great và Fitzgerald thì quá great

Gửi phản hồi

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s