Blog của 5xu

Có nhiều bản dịch nếu chịu khó ngồi đối chiếu với bản gốc sẽ thấy sai sót tùm lum. Nhưng chả ai ngồi soi cả. Lý do thì nhiều, nhưng một trong những lý do quan trọng là do bản dịch dùng tiếng Việt rất nuột. Đọc quá trôi, đầy cảm xúc, đâm ra chả ai còn muốn ngồi soi lỗi dịch.

Tiếng Việt biến đối không ngừng, cùng lúc báo chí sách vở sử dụng tiếng Việt ngày càng tệ, cho nên để viết tiếng Việt thật nhuyễn thực là khó. Ngoài việc có năng khiếu thì phải luyện công suốt ngày.

Với sách dịch. Trong các công đoạn biên tập sách dịch, người biên tập đầu (so với bản gốc) thì chưa chắc đã quan trọng bằng người biên tập tiếng Việt cuối cùng (chỉ biên tập tiếng Việt). Bởi xét cho cùng, bạn đọc “mua” và “dùng” cái bản tiếng Việt ấy chứ không phải mua và thưởng thức bản gốc. (Tất nhiên dịch sai vẫn là một câu chuyện khác).

Với các sách quốc văn. Ví dụ cuốn “Ai và Ky”, nếu bạn đọc để ý, thì tiếng Việt rất nuột nà, và là cuốn sách hiếm hoi gần như không có lỗi. Đó là nhờ tài biên tập chứ không phải công tác giả. Biên tập cho Ai và Ky là nhà thơ Phan Đan, một người không chỉ giỏi tiếng Việt mà còn giàu kiến thức. Mọi người có thể tìm đọc thơ của Phan Đan trên Tiền Vệ. Hoặc nghe hai bài hát một thời là hit của Hà Nội. Hai bài này đều thơ Phan Đan, nhạc Đặng Hữu Phúc. Đó là Trăng Chiều và Lời Ru Mùa Đông.

Do không quen nhiều người giỏi tiếng Việt, nên mỗi khi phải viết cái gì đó quan trọng, tôi thường phải gửi cho Phan Đan sửa giúp. Gần đây tôi viết lời giới thiệu và chú giải cho Ngũ Luân Thư của Miyamoto Musashi (giữa tháng 6 xuất bản). Nhà thơ  Phan Đan đã biên tập lời giới thiệu và chú giải này và đã  biến vịt thành thiên nga.

Sau mỗi lần được biên tập, đọc lại, thấy mình lại học thêm được khối điều.

Trong lời dẫn nhập, Kiếm Thánh Musashi có nhắc đến “cách vật trí tri”. Tôi có làm chú thích cho cái này và gửi nhờ nhà thơ Phan Đan biên tập.

Dưới đây tôi đặt hai đoạn chú thích ngắn về “cách vật trí tri”. Trước là đoạn đã qua tay biên tập của Phan Đan. Sau là đoạn gốc ngô nghê của tôi. Coi như chuyện hậu trường biên tập, kể ra để mọi người đọc cho vui. Continue reading →

Tại sao có ngày Sóc – Vọng, lại có ngày Mồng một – Mồng rằm? Mà không có ngày mồng mười một, mồng mười hai?

Lát sẽ nói.

Tết rồi tôi về nhà, chui vào thư viện tìm cuốn Lịch và Lịch Việt Nam của Hoàng Xuân Hãn, bản in ở Pháp, rất lâu rồi (Tập san xã hội số đặc biệt). Mà tìm mãi không ra. Hồi bé đọc cuốn này chả hiểu gì, đến lúc muốn tìm hiểu lại thì không có sách. Cay thật. Nhân tiện, âm lịch là món cực kỳ phức tạp, bỏ hết mấy cái “phù thủy tính” của âm lịch đi thì nó vẫn rất là khoai, vì nó không phải lịch mặt trăng thuần túy (dựa theo chu kỳ tự nhiên và khách quan của tự nhiên) mà có lai tạp cả với lịch mặt trời (khí hậu và mùa, quỹ đạo elip của quả đất, góc nghiêng mặt phẳng quỹ đạo này nọ, do con người tính toán).

Hồi học cấp 2, tự nhiên có năm mà gia đình các bạn cùng lớp ăn hai cái Tết âm lịch. Các bạn ấy bảo là (chắc do bố mẹ các bạn ấy giải thích thế): nước mình ghét Tàu nên đổi lịch âm, cho khác Tàu, nên cái tết đúng là cái tết theo tàu, cách sau tết ta 1 tháng.

Rồi sau này nghe chuyện Mậu Thân đánh nhau phối hợp sai vì Tết Bắc lệch Tết Nam.

Continue reading →

Dưới đây là ba bài ngắn đều là về sách. Bài đầu là từ một status ngắn (từ FB) về cuốn sách đang ở hạng nhì danh mục sách bán chạy Tiki. Hai bài tiếp theo là một bài trả lời phỏng vấn báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần và một bài thì ngược lại: phỏng vấn dịch giả Phạm Nguyên Trường cho báo Tuổi Trẻ Cuối Tuần.

1). Sách của Jun Phạm: Nếu như không thể nói nếu như

Continue reading →

Nếu bản dịch Lolita của Nhã Nam gây thất vọng chỗ nào thì bản dịch trên mạng của một dịch giả “ẩn danh” (hay còn gọi là hải đăng) này lại khoan khoái đủ để bù đúng vào chỗ ấy.

http://vietnamlolita.blogspot.com/

Bất chấp tính bất tiện của cấu trúc trang web Lolita này và sự thiếu cảm xúc do phải đọc trên web (việc xuất bản bản dịch này là không thể, do các rào cản pháp lý), thì khoái cảm đọc bản dịch này vẫn có thể lên đỉnh nếu bạn thư thả đọc từng chương một.

Continue reading →